W pierwszej połowie czerwca br. Narodowe Centrum Nauki (NCN) ogłosiło wyniki naboru na granty. Ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie laureatką konkursu OPUS 30 została dr hab. Ewa Gałecka-Burdziak, prof. SGH, która na badania nad bezrobociem, polityką społeczną i przestępczością otrzymała dofinansowanie w kwocie ponad 828 tys. złotych. W konkursie SONATA 21 dr Marcin Wroński uzyskał ponad 983 tys. złotych na projekt dotyczący badania wpływu II wojny światowej i Holokaustu na gospodarkę i społeczeństwo Polski.
Prof. Gałecka-Burdziak z Katedry Ekonomii I w Kolegium Analiz Ekonomicznych SGH w konkursie NCN OPUS 30 uzyskała dofinansowanie w wysokości 828 380 zł na realizację projektu pt. „JUSTICE: Bezrobocie, Instytucjonalne Ramy Ubezpieczenia na Wypadek Bezrobocia i Trajektorie w Zakresie Przestępczości oraz Zatrudnienia”.
Projekt koncentruje się na analizie zależności między bezrobociem, systemami zabezpieczenia społecznego a przestępczością oraz procesem reintegracji osób po odbyciu kary pozbawienia wolności. W jego ramach zespół badawczy będzie dążył do lepszego zrozumienia, w jaki sposób warunki na rynku pracy oraz konstrukcja i funkcjonowanie zasiłków dla bezrobotnych wpływają na przebieg ścieżek życiowych jednostek, w tym na ich powrót do zatrudnienia lub ryzyko powrotu do przestępczości.
Jednym z kluczowych elementów projektu będzie analiza danych z Polski, pozwalająca ocenić, czy i w jakim stopniu zasiłki dla bezrobotnych wspierają byłych osadzonych w reintegracji zawodowej oraz ograniczają recydywę. Badanie uwzględni nie tylko sam fakt pobierania świadczeń, lecz także ich wysokość, czas trwania oraz wzajemne relacje między tymi elementami. Takie podejście umożliwi uchwycenie często pomijanych, a istotnych mechanizmów kształtujących decyzje jednostek, zwłaszcza w kontekście równowagi między wsparciem dochodu a motywacją do podjęcia pracy.
Projekt obejmie również analizę roli edukacji. W tym celu wykorzystane zostaną zmiany w polskich przepisach dotyczących obowiązku szkolnego, aby oszacować wpływ dodatkowego roku nauki na szanse zatrudnienia oraz poziom przestępczości wśród osób z doświadczeniem więziennym. Będzie to jedno z pierwszych tego typu badań w Polsce, o potencjalnie istotnym znaczeniu także dla debaty międzynarodowej.
Istotnym wyróżnikiem projektu jest jego podejście interdyscyplinarne. Oprócz analiz ilościowych opartych na dużych zbiorach danych administracyjnych, prowadzone będą badania jakościowe, w tym wywiady pogłębione oraz testy psychometryczne. Pozwoli to zbadać, w jaki sposób czynniki indywidualne, takie jak motywacja czy odporność psychiczna, współgrają z barierami strukturalnymi i instrumentami polityki publicznej.
Badania zostaną przeprowadzone z wykorzystaniem zaawansowanych metod ilościowych, w szczególności podejść quasi-eksperymentalnych, które umożliwiają identyfikację związków przyczynowo-skutkowych. Analizy będą oparte na naturalnych eksperymentach wynikających ze zmian w polityce publicznej.
Rezultatem projektu będą co najmniej trzy artykuły naukowe o wysokim poziomie międzynarodowym – dwa oparte na analizach przyczynowych oraz jeden integrujący wyniki badań ilościowych i jakościowych. Uzyskane rezultaty mogą przyczynić się do projektowania bardziej efektywnych polityk publicznych, które z jednej strony zapewniają adekwatne wsparcie dochodowe, a z drugiej wzmacniają motywację do aktywności zawodowej. Projekt dostarczy również rekomendacji dla programów reintegracyjnych, uwzględniających znaczenie wsparcia psychologicznego obok instrumentów rynku pracy.
Badania realizowane pod kierunkiem prof. Gałeckiej-Burdziak wypełnią istotne luki w wiedzy dotyczącej funkcjonowania systemów zabezpieczenia społecznego i ich wpływu na zachowania jednostek w grupach wrażliwych. Tym samym przyczynią się do rozwoju strategii ograniczania przestępczości oraz poprawy sytuacji na rynku pracy – z korzyścią dla całego społeczeństwa.
Kobiety nauki – dr hab. Ewa Gałecka-Burdziak (4)
Z kolei w ramach konkursu NCN Sonata 21 dr Wroński z Katedry Ekonomii II w Kolegium Gospodarki Światowej SGH otrzymał finansowanie w kwocie 983 564 zł na realizację projektu „Wpływ II Wojny Światowej oraz Holokaustu na gospodarkę i społeczeństwo Polski”.
„Lata 1939 –1945 to szczególny okres w historii Polski, swoista cezura dzieląca historię od teraźniejszości. Z jednej strony to doświadczenie tragedii kampanii wrześniowej, tragiczne ofiary okresu okupacji, śmierć milionów w ramach Holokaustu, wreszcie utrata znacznej części niezależności na skutek ustaleń Wielkiej Trójki. Z drugiej strony to również ostateczne zwycięstwo, powrót Polski na ziemie zachodnie (jedynym państwem, które osiągnęło podobny sukces w dziedzinie powrotu do swych historycznych granic, jest chyba tylko Izrael), polska flaga powiewająca nad Berlinem” – mówi o projekcie Gazecie SGH-życie uczelni dr Wroński.
„Gdy w ub. roku składałem projekt, ostatnie fundamentalne monografie dotyczące historii gospodarczej i społeczne tego okresu ukazały się w latach 70. Na szczęście, niedawno nakładem Instytutu Pileckiego ukazała się praca profesorów Mirosława Kłuska i Damiana Markowskiego, omawiająca dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945. Nauka ma charakter kumulatywny – dzięki tej monografii, mój projekt będzie tylko lepszy” – dodaje historyk.
Realizacja projektu dr. Wrońskiego pozwoli na:
1) przedstawienie nowych szacunków poziomu produkcji (PKB) w okresie konfliktu i w pierwszych latach po jego zakończeniu;
2) oszacowanie strat wojennych w ujęciu demograficznym oraz materialnym;
3) ocenę wpływu zmiany na granic na poziom życia w ujęciu makroekonomicznym oraz indywidualnym;
4) analizę wpływu Holokaustu na ścieżki rozwoju Polski lokalnej;
5) ocenę tego, czy zróżnicowanie doświadczenia wojennego wpływało na wyniki wyborów w Polsce po 1989 r.
Efektem projektu będzie również powstanie bazy danych dotyczących rozwoju gospodarczego Polski w XX wieku. We wcześniejszych pracach dr Wroński przedstawił historyczne rachunki narodowe II Rzeczypospolitej. Projekt realizowany w ramach grantu NCN Sonata rozszerzy zakres czasowy, dla którego badacz SGH dysponuje oszacowaniami poziomu produkcji, jakości życia i zintegrowaną bazą statystyki gospodarczej.
Dlaczego realizacja tych badań wymaga nakładów na poziomie blisko miliona złotych?
„Zasadniczo jest to jedna z wielu inwestycji potrzebnych do tego, by Polska – wchodząca do G20 – miał wreszcie naukę na światowym poziomie. W ramach projektu zostaną ufundowane dwa stypendia doktoranckie. Finansowanie NCN pozwoli również na prezentację wyników badań na istotnych konferencjach międzynarodowych. Wciąż zbyt rzadko widzimy na nich polskich naukowców. NCN sfinansuje również kwerendę w bibliotekach i archiwach zagranicznych. 20% grantu to koszty pośrednie SGH – realizacja grantu to nie tylko praca naukowców, ale również administracji, to inwestycja w zdolności instytucjonalne” – tłumaczy dr Wroński.
Lata 1939–1945 mają w tym projekcie dwa oblicza: tragedię okupacji i Holokaustu oraz powrót nad Odrę i polską flagę nad Berlinem. „To nie są sprzeczne historie, tylko dwie strony tego samego bilansu – zaznacza naukowiec. – Dopiero gdy policzymy obie, zobaczymy, ile wojna naprawdę nas kosztowała – i co, mimo wszystko, przyniosła". Pełnych wyników można spodziewać się w 2029 roku.
Marcin Wroński – dr nauk ekonomicznych, adiunkt w Katedrze Ekonomii II Kolegium Gospodarki Światowej. Obronił doktorat w SGH, pracował w Centrum Studiów Europejskich Uniwersytetu Harvarda, odbył staże badawcze w Paryskiej Szkole Ekonomii (PSE) oraz Londyńskiej Szkole Ekonomii i Nauk Politycznych (LSE). Członek Rady Fiskalnej, w przeszłości członek Komisji Nadzoru Finansowego, główny ekonomista Centrum Łukasiewicz, konsultant Banku Światowego.
