Osiągnięcia i wyzwania w stosunkach gospodarczych na linii Niemcy–Polska
28 maja 2026 r. w SGH odbyła się doroczna polsko-niemiecka konferencja poświęcona aktualnym zagadnieniom polityki gospodarczej pt. „35 Years of the Treaty on Good Neighbourliness and Friendly Cooperation: Achievements of and Challenges for the German-Polish Economic Relations (35 lat od podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy: osiągnięcia i wyzwania w stosunkach gospodarczych między Niemcami a Polską).
Konferencję otworzył prorektor ds. współpracy z zagranicą dr hab. Jacek Prokop, prof. SGH, ambasador RFN Miguel Berger, dziekan Kolegium Gospodarki Światowej SGH prof. dr hab. Mariusz Próchniak i zastępca dyrektora Instytutu Gospodarki Światowej dr hab. Arkadiusz Kowalski, prof. SGH. Znaczenia konferencji przydała obecność niemieckich prelegentów i przedstawicieli niemieckich instytucji, którzy na co dzień zajmują się kwestiami dotyczącymi relacji polsko-niemieckich.
Podpisany 17 czerwca 1991 r. Traktat o dobrym sąsiedztwie to kamień milowy w relacjach polsko-niemieckich. Dokument ten dał polityczną i społeczną legitymację do przełamania historycznych barier, stając się jednocześnie fundamentem pod bezprecedensowy rozkwit współpracy gospodarczej, stabilizację granic i wymianę transgraniczną. Wymiana handlowa między Polską a Niemcami po 35 latach od podpisania traktatu bije historyczne rekordy – według oficjalnych danych niemieckiego Federalnego Urzędu Statystycznego za pełny rok 2025, obroty handlowe osiągnęły poziom 180,41 mld euro, co oznacza wzrost o 5,7% w ujęciu rocznym. Polska umocniła się na 5. miejscu wśród najważniejszych partnerów handlowych Niemiec na świecie i gwałtownie dogania Francję (186,51 mld euro).
Traktat o dobrym sąsiedztwie gwarantował ochronę praw mniejszości narodowych i ułatwił powstawanie ważnych instytucji wspierających dialog, takich jak Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej. Stworzył istotne ramy współpracy między Polską a Niemcami w wielu dziedzinach życia, w tym w gospodarce i środowisku akademickim. Jednym z pierwszych projektów w ramach polsko-niemieckiej współpracy akademickiej w SGH było Polsko-Niemieckie Forum Akademickie, które działa od 33 lat.Forum realizuje niemieckojęzyczny program studiów ekonomicznych w SGH we współpracy z Uniwersytetem Johanna Gutenberga w Moguncji i innymi niemieckimi uczelniami, a także z Niemiecką Służbą Wymiany Akademickiej (DAAD), kształcąc w ten sposób liderów zarówno dla polskiej, jak i niemieckiej gospodarki.
Główny wykład wygłosił prof. Philipp Harms z Uniwersytetu Johanna Gutenberga z Moguncji pt. „International trade in services, the proximity burden, and the role of cultural distance” (Międzynarodowy handel usługami, obciążenie związane z bliskością oraz rola dystansu kulturowego). Według niego kluczowe wyzwania gospodarcze, polityczne i społeczne w kwestii roli dystansu kulturowego w międzynarodowym handlu usługami to radzenie sobie z heterogenicznością w celu zachowania korzyści płynących z globalizacji pod względem wydajności i produktywności, różnorodności, poszerzenia horyzontów i wzajemnego szacunku i zrozumienia.
W dyskusji panelowej, w której udział wzięli ambasado Berger, szefowa Służby Zagranicznej i dyrektor generalna polskiego MSZ dr Henryka Mościcka-Dendys, prof. Sebastian Płóciennik z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz prof. Thomas Apolte z Uniwersytetu w Münsterze i SGH, dyskutowano na temat stanu stosunków polsko-niemieckich 35 lat od podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie oraz o aktualnych wyzwaniach gospodarczych i politycznych, w tym związanych z konkurencyjnością. Rozmawiano także o implikacjach konfliktów geopolitycznych (na Ukrainie i na Bliskim Wschodzie) dla gospodarek Niemiec i Polski, o dwustronnych stosunkach gospodarczych, a także o znaczeniu wyzwań demograficznych i związanych z cyfryzacją i sztuczną inteligencją.
Zagadnienia te następnie pogłębiono podczas dwóch sesji plenarnych z udziałem polskich i niemieckich ekspertów z Uniwersytetu w Lipsku, Deutsche Bundesbank University of Applied Science, Niemieckiego Instytutu Ekonomicznego w Kolonii, Szkoły Ekonomii i Prawa w Berlinie (HWR) , Uniwersytetu w Ratyzbonie , Uniwersytetu Justusa Liebiga w Giessen oraz SGGW i SGH. Pierwsza sesja koncentrowała się na ogólnych wyzwaniach w zakresie polityki gospodarczej, natomiast w drugiej sesji pojawiły się tematy związane z polityką pieniężną i zmianami w sektorze finansowym.
Konferencja polsko-niemiecka dostarczyła prawie 100 uczestnikom z obu krajów (44 pracowników naukowych i 45 studentów) nie tylko nowych perspektyw, spojrzenia na bieżące kwestie, ale także inspiracji i kontaktów do przyszłych wspólnych badań. Przyczyniła się również do wzmocnienia relacji polsko-niemieckich i internacjonalizacji SGH z uniwersytetami i instytucjami badawczymi z Niemiec.
Konferencja została zorganizowana przez Katedrę Badań nad Gospodarką Niemiecką oraz Polsko-Niemieckie Forum Akademickie SGH przy wsparciu Wydziału Nauki i Badań Naukowych ambasady Republiki Federalnej Niemiec w Polsce, DAAD, firmy zeb oraz Związku Banków Polskich.
Dr Katarzyna Kamińska, Katedra Badań Gospodarki Niemieckiej, Instytutu Gospodarki Światowej, Kolegium Gospodarki Światowej SGH
