10 czerwca br. SGH podpisała umowę z Fundacją Think Tank The Company, która przewiduje realizację badań dotyczących reformy opodatkowania osób prawnych w Polsce. Analizie poddana zostanie w szczególności możliwość poszerzenia zastosowania w Polsce tzw. estońskiego CIT, czyli taniej w rozliczeniu i sprzyjającej inwestycjom alternatywy dla tradycyjnych zasad opodatkowania.
Podatek od zysków dystrybuowanych (potocznie: estoński CIT) to nowoczesny sposób rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych. Zamiast pobierać podatek co miesiąc, co kwartał lub co rok, opodatkowuje się zyski firm dopiero w momencie ich wypłaty udziałowcom. Jak dowodzi przykład Estonii i Łotwy, które zastąpiły tradycyjny CIT podatkiem opartym o tę zasadę, bazująca na niej reforma gwarantuje skokowy wzrost stopy inwestycji w sektorze MŚP oraz zmniejszenie o 90% czasu poświęcanego przez firmy na rozliczenie podatku.
System taki obowiązuje obecnie w dwóch państwach Unii Europejskiej, tj. na Łotwie i w będącej pionierem tego rozwiązania Estonii (stąd nazwa – estoński CIT). Dzięki jego wdrożeniu Estonia i Łotwa od lat cieszą się one pozycjami liderów w międzynarodowych rankingach konkurencyjności systemów podatkowych. Tymczasem w opublikowanym w listopadzie 2025 r. raporcie International Tax Competitiveness Index, Polska zajęła 35. lokatę na 38 analizowanych państw OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju – red.).
Wprowadzenie estońskich zasad rozliczenia CIT w państwach, takich jak USA i UK postulowała w 2023 r. Tax Foundation – działający w Waszyngtonie jeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych podatkowych think tanków na świecie. W grudniu 2024 r. Tax Foundation oszacowała potencjalne skutki wdrożenia tej reformy w Polsce. Przyniosłaby ona długoterminowe przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego o ok. 2,1%PKB. Polska gospodarka generowałaby rocznie o 70 mld zł więcej PKB, a inwestycje rosłyby o dodatkowe 13 mld zł rocznie.
Od 2021 r. część polskich firm ma możliwość rozliczenia się na zasadach estońskich, wybierając opodatkowanie na zasadach tzw. ryczałtu od dochodów spółek. W pierwszym roku opcję tę wybrało ok. 450 firm, ale już w drugim, po zniesieniu części warunków – aż 15 000. Obecnie jest to najchętniej wybierane przez firmy rozwiązanie proinwestycyjne, z którego korzysta już ponad 22 tys. spółek, co stanowi ok. 10% aktywnych podatników CIT. W 2023 r. estońskimi zasadami rozliczenia CIT (zapłata podatku dopiero w momencie jego dystrybucji) objęte zostały również polskie fundacje rodzinne. Okazały się one prawdziwym hitem – obecnie zarejestrowanych jest w Polsce ponad 3,5 tys. fundacji rodzinnych, a wnioski rejestracyjne złożyło ponad 3200 kolejnych podmiotów. Dzięki wyborowi tych nowoczesych zasad opodatkowania, tylko w 2025 r. polscy podatnicy zaoszczędzili ponad milion godzin pracy związanej z rozliczaniem podatków.
Obowiązujące obecnie przepisy wciąż znacząco odbiegają od estońskiego pierwowzoru. Pozostają obwarowane licznymi warunkami, obowiązkami i formalnościami, których próżno szukać w Estonii. Szerokie otwarcie "ryczałtu" na wszystkie działające w Polsce spółki stanowi postulat zainicjowanej przez Rafała Brzoskę inicjatywy deregulacyjnej SprawdzaMY, której misję kontynuuje obecnie Fundacja Think Tank The Company (TTTC). Poczynając od czerwca 2026 r. TTTC, wspólnie z SGH, pracować będzie nad rozwiązaniami służącymi zwiększeniu atrakcyjności i dostępności estońskigo CIT w Polsce. W ramach zleconego SGH projektu naukowego, pracownicy Uczelni przeanalizują wpływ obowiązującej regulacji na kondycję stosujących ją podatników oraz ocenią gospodarcze i budżetowe konsekwencje zwiększenia liczby jej beneficjentów.
Jan Sarnowski, Zakład Podatków, Instytut Finansów, Kolegium Zarządzania i Finansów SGH
