Starzenie się ludności to problem znany nie od dziś, a jego skutki będą coraz bardziej odczuwalne – podkreślali zgodnie światowej sławy demografowie i przedstawiciele biznesu podczas dyskusji pt. „World with Fewer People” (świat z mniejszą liczbą ludności) na konferencji Impact Leading Minds, która odbyła się 2 września 2026 r. w Warszawie. Optymistyczny ton wniosła prorektorka ds. nauki SGH dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, wskazując, że mniejsza populacja wcale nie musi być gorsza.
Debatę otworzył prof. Francesco C. Billari, rektor Uniwersytetu Bocconiego w Mediolanie - uczelni zrzeszonej wraz z SGH w sojuszu CIVICA. Za pomocą metafory zobrazował różnice w dynamice zachodzenia zmian politycznych, gospodarczych i demograficznych, podkreślając wagę myślenia perspektywicznego.
„(…) Jeśli spojrzymy na skalę czasową zachodzących procesów przez pryzmat klasycznego zegarka: polityka jest jak sekundnik, krótkowzroczna, gwałtowna i nieprzewidywalna. Gospodarka przypomina wskazówkę minutową, dającą pewną przewidywalność i możliwość planowania, lecz wciąż w widocznym ruchu. Demografia zaś to wskazówka godzinowa, ta krótka wskazówka zegarka, działająca w długiej perspektywie i to właśnie w niej tkwi prawdziwe ryzyko” – ocenił prof. Billari.
Prof. Chłoń-Domińczak zwróciła uwagę na konieczność dostosowania instytucji do nieuniknionych zmian demograficznych, co pozwoli zachować ich dotychczasową wydajność. Jako jedno z rozwiązań wskazała zwiększanie aktywności zawodowej, zaznaczając, że może to być wyzwaniem zarówno dla pracodawców, jak i rządu.
„Jeśli chcemy utrzymać nasze instytucje, musimy pomyśleć o dłuższej aktywności zawodowej, dbaniu o zdrowie i czerpaniu satysfakcji z przedłużonej kariery. To wyzwanie nie tylko dla pracodawców, lecz także dla władz centralnych i samorządowych oraz ich polityk, ponieważ musimy znaleźć sposób, by dostosować się do tej nieuchronnej zmiany” – tłumaczyła prorektorka ds. nauki SGH.
Prezes ING Banku Śląskiego Michał Bolesławski oraz wiceprezes ds. marketingu i komunikacji w Mastercard Jerzy Hołub dyskutowali o możliwych konsekwencjach depopulacji dla gospodarki i konsumentów. Wśród nich wymienili m.in. ryzyko spowolnienia gospodarczego (ang. degrowth), malejący popyt na kredyty, rosnący potencjał tzw. srebrnej gospodarki (ang.silver economy) oraz wzrost zamożności pokolenia Z wynikający z transferu majątku międzypokoleniowego na większą skalę.
Po konferencji Impact Leading Minds rektor Uniwersytetu Bocconiego prof. F. Billari spotkał się z rektorem i prof. SGH dr. hab. Piotrem Wachowiakiem i prorektorką A.Chłoń-Domińczak, FOT. Mariusz Sielski, SGH.
Mimo pesymistycznych prognoz demograficznych dyskusję podsumowano pozytywnym akcentem. Eksperci dostrzegli szanse m.in. w integracji społeczności ukraińskiej z polską oraz docenieniu różnorodności. Z kolei prof. Chłoń-Domińczak wskazała na potrzebę usuwania barier, redukowania niepewności i zrozumienia przyszłych pokoleń.
„Nie wrócimy już do wartości i idei pokolenia naszych rodziców, a nawet naszego własnego. Musimy zatem zrozumieć sposób myślenia przyszłych pokoleń, jeśli chcemy rozmawiać z nimi o decyzjach niosących dalekosiężne skutki. Ostatecznie to ich wybory, podejmowane w ich własnym czasie. Naszą rolą jest je zrozumieć i ich w tym wspierać” – zaakcentowała.
Czasu nie cofniemy, ale przyszłość wciąż zależy od nas. Choć perspektywa 20 czy 30 lat wydaje się odległa, musimy myśleć o niej i przyszłych pokoleniach, aby dziś podejmować trafne decyzje.
Weronika Woś, studentka SGH
