Szkoła Główna Handlowa w Warszawie od dziesięcioleci pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków kształcenia liderów życia publicznego w Polsce, dając możliwości rozwoju ścieżki kariery innowatorom przedsiębiorczości, przedstawicielom administracji państwowej i samorządowej czy prezesom podmiotów, którzy kształtują gospodarkę krajową i międzynarodową. SGH jest kuźnią kadr otoczenia społeczno-gospodarczego dzięki zarówno aktywnemu i konsekwentnemu wspieraniu przedsiębiorczości wśród studentów, w tym gruntownemu kształceniu, jak i dzięki możliwości podejmowania przez nich dodatkowych aktywności.
W lutym opublikowano kolejną edycję raportu „Przedsiębiorczość studentów SGH 2025/2026”, będącego prezentacją wyników cyklicznego badania „Kompetencje i postawy przedsiębiorcze studentów SGH” realizowanego przez Centrum Przedsiębiorczości i Transferu Technologii SGH (CPiTT). Badanie obejmuje studentów studiów licencjackich i magisterskich, doktorantów oraz słuchaczy studiów podyplomowych. Jego celem jest analiza planów zawodowych tej części społeczności akademickiej, jej podejścia do działalności startupowej oraz samooceny kompetencji przedsiębiorczych.
„Przedsiębiorczość od zawsze stanowi fundament działalności SGH – jest wpisana w DNA naszej uczelni. Jednocześnie obserwujemy, że dynamicznie zmieniają się zarówno wyzwania otoczenia, jak i zainteresowania studentów, szczególnie w obszarze nowych technologii i startupów. Aby skutecznie dostosowywać nasze działania do tych zmian, prowadzimy badania, które pozwalają lepiej zrozumieć postawy przedsiębiorcze oraz ścieżki kariery w różnych grupach naszych odbiorców” – mówi Bartosz Majewski, dyrektor CPiTT.
WPROWADZENIE
W badaniu wzięło udział 200 studentów SGH. Ponad połowa z nich to studenci studiów licencjackich (54,5%), a pozostali – magisterskich (45,5%). Aż połowa respondentów deklaruje, że jest aktywna zawodowo, przy czym wśród studentów studiów magisterskich odsetek ten jest wyraźnie wyższy niż na poziomie licencjackim. Co istotne, 9,5% badanych to przedsiębiorcy. Jednocześnie niemalże trzy czwarte studentów pochodzi z rodzin, w których ktoś prowadzi własną działalność gospodarczą (65,5%) lub NGO, np. stowarzyszenie, fundację (5%).
PLANY CO DO PRZYSZŁEJ KARIERY ZAWODOWEJ
Korporacja czy własny biznes? Zdecydowana większość studentów SGH zadeklarowała, że w przyszłości chciałaby pracować w korporacji międzynarodowej (72,5%). Na kolejnym miejscu znalazło się duże przedsiębiorstwo krajowe (38,5%). Co ciekawe, wśród osób pochodzących z rodzin, gdzie prowadzi się własny biznes, częściej wskazywano MŚP (40,5%) oraz mikroprzedsiębiorstwo (12,2%), niż miało to miejsce w przypadku tych, którzy nie mają doświadczeń z przedsiębiorczością w rodzinie (kolejno: 27,5% i 5,8%).
Czy studenci SGH planują założenie własnej działalności po ukończeniu studiów? Taka ścieżka wydaje się atrakcyjna dla 69% studentów (76,7% mężczyzn i 58,3% kobiet), choć realną gotowość do jej podjęcia deklaruje już 52,5% respondentów. Zdecydowana większość mężczyzn chce w przyszłości prowadzić własny biznes lub NGO (62,9%). Wyniki były tu znacznie niższe, jeżeli chodzi o kobiety (38,1%). Panie najczęściej wskazywały tu wariant odpowiedzi „jeszcze nie wiem” (45,2%). Dysproporcję między płciami w postrzeganiu i motywacji do zostania przedsiębiorcą można wytłumaczyć uwarunkowaniami społeczno-kulturowymi. Niemniej konieczne jest zapewnienie większego wsparcia kobietom, które dostrzegają swój potencjał, ale nie potrafią jeszcze go ukierunkować, tak aby dać im szansę na rozwój wbrew, ale być może i w zgodzie z istniejącymi konwenansami społecznymi.
Respondenci zostali poproszeni o wskazanie formy działalności, którą planują założyć, mając do wyboru warianty: biznes w „tradycyjnej formie”, startup lub organizacja pozarządowa. Najczęstszym wyborem studentów I roku studiów licencjackich było jego uniknięcie, czyli deklaracja „jeszcze nie wiem” (37,5%). Wynik ten wydaje się naturalny, jako że te osoby nie zdążyły jeszcze zdobyć wystarczającej wiedzy o możliwościach aktywności gospodarczej. Studenci II i III roku studiów licencjackich najczęściej skłaniali się ku biznesowi w „tradycyjnej” formie (61%), podczas gdy ich koledzy ze studiów magisterskich wybierali ten wariant nieco rzadziej (52%). Warto nadmienić, że działalność prawie wszystkich inicjatyw planowana jest w obrębie sektora usług, przede wszystkim w obszarze finansów.
Cztery piąte studentów, którzy zadeklarowali chęć założenia biznesu w „tradycyjnej” formie, planuje podjąć się tego w ciągu pięciu lat od zakończenia edukacji w SGH. Ci, którzy skłaniają się ku startupowi jako preferowanej formie działalności, rzadziej wskazują gotowość w tym horyzoncie czasowym (62,5%).
PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ STARTUPOWA
Doświadczenie w pracy w startupie ma 13,5% respondentów. 31% studentów SGH wskazało startup jako jedną z alternatyw, w której planuje karierę po ukończeniu studiów. Co więcej, 21,9% osób badanych, które chcą założyć własną działalność, wskazało tę formę jako docelową. Startup był tu wybierany częściej przez osoby, w których rodzinie nie ma doświadczeń związanych z prowadzeniem biznesu (27,6% w porównaniu z 19,7%). Cieszył się on także największą popularnością wśród studentów studiów magisterskich w porównaniu z respondentami realizującymi studia na poziomie licencjackim.
Dla studentów SGH najistotniejszą charakterystyką startupu jest to, że oferuje on innowacyjny produkt lub usługę (80% wskazań respondentów). Jednocześnie zdecydowanie rzadziej utożsamiają go z takimi komponentami definicyjnymi, jak „wyższy poziom zwrotu z inwestycji (w porównaniu z biznesem w »tradycyjnej« formie)” (25,5%) oraz „dominujące finansowanie zewnętrzne” (34,5%). Mimo że każde ze stwierdzeń zaproponowanych do wyboru przy pytaniu „Kiedy można uznać, że przedsiębiorstwo jest startupem?” było definicyjnym opisem badanego zjawiska, zaledwie 2% studentów zaznaczyło wszystkie dostępne opcje odpowiedzi. Może to świadczyć o tym, że uczestnicy rozumieją startup bardzo wąsko, mając na myśli konkretne przykłady przedsięwzięć działających na rynku.
Największą barierą w założeniu startupu jest dysponowanie niewystarczającym kapitałem włas-
nym (61% wybrało ten wariant). Według studentów bariery związane z brakiem czasu (9,5%) oraz niedoborem programów wspierających inicjatywę studencką (12,5%) nie są aż tak uciążliwe jak pozostałe pozycje, w większości powiązane z otoczeniem instytucjonalnym.
SAMOOCENA PRZEDSIĘBIORCZA
Studenci SGH uważają się za osoby przedsiębiorcze – z takim opisem zgadza się 74,5% respondentów. Niemniej, zestawiając ze sobą średnie wyniki respondentów na skali od 1 („zdecydowanie nie”) do 5 („zdecydowanie tak”), zaobserwowano, że osoby, które planują rozpocząć własną działalność (średnia: 4,16), oceniają się jako bardziej przedsiębiorcze od tych, które nie mają takich zamiarów (średnia: 3,18). Występuje również niewielka różnica w poziomie samooceny tych, którzy mają w rodzinie przedsiębiorczy przykład (średnia: 3,95), oraz studentów bez takich doświadczeń (średnia: 3,67).
Studenci zostali również poproszeni o zaznaczenie na tej samej skali, w jakim stopniu uważają, że poradziliby sobie z wyzwaniami związanymi z założeniem własnego biznesu lub NGO. Tutaj ponownie uwidoczniła się zaobserwowana już zależność. Najbardziej pozytywnym obrazem samych siebie we wskazanym obszarze charakteryzują się osoby planujące założyć własną działalność gospodarczą (średnia: 4,21). Jednocześnie najniższe oceny zostały dokonane przez tych, którzy nie zamierzają „iść na swoje” (średnia: 2,75). Pytanie brzmi, czy to, że student nie planuje zostać w przyszłości przedsiębiorcą, wynika z niższej samooceny? Należałoby więc zapewnić mu wsparcie w tym obszarze. Czy może raczej brak planów co do założenia własnej działalności warunkuje mniejsze przywiązanie do rozwoju tej charakterystyki u studenta? Wtedy właściwsze zdaje się zwrócenie się ku osobom planującym zostanie przedsiębiorcą i wzmacnianie ich postaw.
Zaskakujące jest to, że aż 57,5% respondentów nie wie, jaki poziom wsparcia uczelnia oferuje osobom chcącym rozpocząć własną działalność. Jednocześnie zdecydowana większość studentów dostrzega dostęp do licznych inicjatyw wspierających przedsiębiorczość zarówno bezpośrednio na uczelni, jak i poprzez jej partnerów. To pokazuje, że wyzwaniem nie jest brak oferty, lecz skuteczniejsze komunikowanie dostępnych możliwości.
PODSUMOWANIE
Wyniki badania pokazują, że przedsiębiorczość jest trwałym i istotnym elementem postaw studentów SGH – niezależnie od tego, czy swoją przyszłość wiążą z własnym biznesem, czy z karierą w dużych organizacjach. Ponad połowa badanych rozważa założenie własnej działalności, a większość postrzega siebie jako osoby przedsiębiorcze. To wyraźny sygnał, że uczelnia skutecznie rozwija kompetencje cenione na współczesnym rynku pracy.
Jednocześnie pojawia się pytanie o pożądany profil absolwenta SGH – czy uczelnia powinna w większym stopniu wspierać osoby dążące do tworzenia i prowadzenia własnych organizacji, czy raczej te, które chcą rozwijać się w ramach istniejących struktur? Warto przy tym podkreślić, że przedsiębiorczość jako zestaw kompetencji nie ogranicza się wyłącznie do prowadzenia własnej działalności, lecz znajduje zastosowanie także w wielu obszarach życia zawodowego i społecznego.
Jeśli jednak celem SGH jest kształcenie liderów biznesu i życia publicznego, to fakt, że tylu studentów deklaruje chęć założenia własnego biznesu lub organizacji pozarządowej po ukończeniu studiów, należy uznać za pozytywny sygnał.
DR WERONIKA DANIŁOWSKA, Instytut Rynków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH
