Zmarła prof. dr hab. Irena Fierla

Irena Fierla (ur. 19 stycznia1933 r. w Nowosiółkach), geograf, ekonomista. Studiowała w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie na Wydziale Ekonomiki Przemysłu (studia pierwszego stopnia) i Wydziale Ogólnoekonomicznym (studia drugiego stopnia), uzyskując w 1955 r. dyplom magistra ekonomii. W 1962 r. obroniła pracę doktorską pt. „Analiza geograficzno-ekonomiczna lokalizacji zakładu samochodowego w Starachowicach”, przygotowaną pod kierunkiem naukowym prof. St. Berezowskiego, a w 1978 r. Rada Naukowa Wydziału Ekonomiki Produkcji SGPiS nadał jej w uznaniu dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej „Migracje ludności w Polsce a uprzemysłowienie” stopień doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. W 1981 r. otrzymała tytuł profesora nadzwyczajnego SGPiS, a w 1994 r. objęła stanowisko profesora zwyczajnego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

Osiąganiu kolejnych szczebli kariery naukowej towarzyszyła praca zawodowa w Katedrze Geografii Ekonomicznej początkowo na stanowisku asystenta, starszego asystenta, adiunkta, docenta, a w końcu profesora i wieloletniego kierownika tej Katedry. W pracy zawodowej poza badaniami naukowymi i pracą dydaktyczną pełniła różne akademickie funkcje kierownicze. Od 1977 r. sprawowała funkcje kierownika Zakładu Geografii Ekonomicznej i Kształtowania Środowiska w Instytucie Polityki i Gospodarki Przestrzennej SGPiS, a po jego rozwiązaniu w Katedrze Geografii Ekonomicznej i Kształtowani Środowiska a następnie w Katedrze Geografii Ekonomicznej. W latach 1968–1975 była prodziekanem, a w kadencji 1978–1981 dziekanem na Wydziale Ekonomiki Produkcji macierzystej uczelni. Doświadczenie i wiedza sprawiały, iż wielokrotnie powoływana była na członka komisji do spraw programów nauczania i do spraw regulaminu studiów, a zaufanie, jakim cieszyła się wśród społeczności akademickiej, pozwalało jej zasiadać w komisji dyscyplinarnej do spraw studentów i dyscyplinarnej do spraw pracowników naukowych.

Wysoka aktywność zawodowa przejawiała się także działalnością wychowawczą i dydaktyczną. Prof. Fierla jest niezwykle cenionym wykładowcą i dydaktykiem. Była promotorem ponad 220 prac dyplomowych (magisterskich i inżynierskich), sześciu prac doktorskich, recenzentem dziesięciu rozpraw doktorskich i pięciu rozpraw habilitacyjnych. Przygotowała sześć recenzji wydawniczych publikacji przygotowanych w ramach awansu zawodowego oraz pięć opinii o dorobku naukowym, dydaktycznym i organizacyjnym w postępowaniu o nadanie tytułu profesorskiego.

Od początku lat 60 XX wieku prof. Fierla była członkiem Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania PAN, od 1975 r. członkiem prezydium i sekretarzem naukowym tego Komitetu, a od 1981 r. sprawowała funkcję wiceprzewodniczącej Komitetu. W tym czasie była także redaktorem naczelnym „Zeszytu Badań Rejonów Uprzemysławianych”. Od 1975 r. współpracowała z Komitetem Badań Rejonów Uprzemysławianych PAN. Znacznie wcześniej, bo już w okresie studiów, była członkiem Polskiego Towarzystwa Geograficznego, w ramach którego prowadziła seminaria naukowe sekcji Geografii Przemysłu. Przez wiele lat współpracowała z Ostrołęckim Towarzystwem Naukowym i Centralnym Ośrodkiem szkolenia nauczycieli, prowadząc seminaria i wygłaszając wykłady.

Przez wiele lat będąc kierownikiem Katedry Geografii Ekonomicznej w SGH, nadała tej Katedrze bardzo wyraźny kierunek rozwoju, w którym badając i opisując zróżnicowanie przestrzenne gospodarki i warunków jej rozwoju, wskazywano przyczyny zróżnicowania i jego konsekwencje tak dla gospodarki narodowej, jak i regionalnej ekonomiki, uwzględniając zmienność otoczenia wewnętrznego i zewnętrznego oraz jego dynamikę. Specyfika badawcza i publikacyjna pracowników Katedry stanowiła w efekcie wyraz dbałości Pani Profesor o zachowanie tradycji i dorobku poprzedników a jednocześnie potrzeby nowoczesności i zorientowania ku przyszłości.  

Profesor Irena Fierla dostrzegała konieczność otwarcia i współpracy z innymi wiodącymi ośrodkami naukowymi, stąd m.in. utrzymywała kontakty naukowe z Katedrą Geografii Ekonomicznej i Instytutem Gospodarki Przestrzennej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Berlinie i Katedrą Geografii Ekonomicznej Instytutu Gospodarki Narodowej im. Plechowa w Moskwie oraz Katedrą Geografii Uniwersytetu w Ostrawie. 

Głównym przedmiotem zainteresowań naukowo-badawczych prof. Fierli była lokalizacja i struktura przestrzenna przemysłu. W ramach tego obszaru badawczego prowadziła analizy lokalizacji zakładów przemysłowych, dokonywała oceny czynników lokalizacji i specyfiki lokalizacji branż i gałęzi przemysłu. Badała uwarunkowania zmian struktury przestrzennej przemysłu wysoko rozwiniętych państw Europy Zachodniej. Wielokrotnie przedstawiała zagadnienia związane z restrukturyzacją przemysłu jako problemem regionalnym, z koordynacją procesów restrukturyzacji gospodarki na poziomie regionalnym oraz analizą źródeł finansowania tej restrukturyzacji. Obserwacje zmian ekonomicznych i politycznych zachodzących w polskiej gospodarce pozwoliły jej na ustalenie wpływu tych zmian na strukturę przestrzenną przemysłu. Prof. Fierla przyczyniła się znacząco do rozwoju teorii lokalizacji przemysłu w Polsce oraz typologii jednostek przestrzennych przemysłu.

Drugim ważnym obszarem badań Pani Profesor były zagadnienia związane z kształtowaniem przemysłowych jednostek przestrzennych. Dokonała oryginalnej typologii okręgów, ośrodków i zespołów przemysłowych uformowanych w naszym kraju, a ponadto wskazała na regiony zagrożone regresem w efekcie dokonującej się w latach 90. XX wieku transformacji ekonomicznej. Profesor Irena Fierla jest także jednym z najwyżej cenionych specjalistów w zakresie polskiej ekonomiki regionalnej.

Z podstawowym nurtem zainteresowań prof. Fierli wiążą się zagadnienia ludnościowe. W ich ramach badała współzależności pomiędzy lokalizacją przemysłu a zasobami siły roboczej i migracjami ludności. Szczególną aktywność przejawiała w zakresie badań nad gospodarowaniem czynnikiem ludzkim w rejonach uprzemysławianych i depopulacją niektórych regionów Europy Środkowej, w tym Polski. Ważnym obszarem zainteresowań pozostawały migracje ludności i specyfika lokalnych rynków pracy. Ponadto w wielu publikacjach podnosiła ważne z poznawczego punktu widzenia zagadnienia z zakresu geografii ludności oraz regionalnych aspektów rozwoju społeczno-ekonomicznego.

Prof. Irena Fierla jest niekwestionowanym autorytetem w odniesieniu do przestrzennej problematyki lokalizacji przemysłu, teorii kształtowania regionów przemysłowych i uwarunkowań ekonomicznych migracji ludności, o czym świadczy liczba i ranga publikacji, aktywność na konferencjach, sympozjach i uznanie w środowisku geografów. Prof. Fierla jest autorką i współautorką wielu publikacji, spośród których na uwagę zasługuje 11 monografii, 33 artykuły oraz ponad 25 podręczników akademickich.

Za działalność naukową, dydaktyczną i organizatorską wielokrotnie była nagradzana. Otrzymała Srebrny Krzyż Zasługi, Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, pięciokrotnie uzyskała nagrodę Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki i wielokrotnie nagrody Rektora SGPIS i Rektora SGH.

opracowała dr hab. Dorota Niedziółka, prof. SGH, kierownik Katedry Geografii Ekonomicznej, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH