Dr Sławomir Dudek na OEES 2026: Prawda podstawą rozmowy o bezpieczeństwie finansów publicznych

Mężczyzna stojący przed mównicą

Finanse publiczne nie mogą funkcjonować w oderwaniu od wartości demokratycznych – zaznaczył dr Sławomir Dudek z Zakładu Badań Koniunktury Gospodarczej SGH w  wystąpieniu podczas sesji otwierającej 11. Open Eyes Economy Summit (OEES). Jednym z pięciu głównych partnerów merytorycznych krakowskiego kongresu jest Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. 

Według dr. Dudka, który jest również przewodniczącym Rady Fiskalnej, rozmowa o bezpieczeństwie finansów publicznych Polski powinna opierać się na podstawowej wartości, jaką jest prawda. Wbrew temu, co często pojawia się w debacie publicznej, transparentne mówienie o ich kondycji wzmacnia demokrację, ponieważ „fałszywy obraz finansów może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa”, przez co łatwo zlekceważyć sygnały ostrzegawcze.

Zgodnie z tą logiką analityk przedstawił stan finansów publicznych kraju. Podkreślił, że Polska została objęta procedurą nadmiernego deficytu, czego główną przyczyną nie jest „załamanie się dochodów”, lecz nieustannie rosnące wydatki państwa – w głównej mierze za sprawą nakładów na świadczenia społeczne, wynagrodzenia w sferze budżetowej i koszty obsługi długu, a nie zbrojenia.

Porównując finanse publiczne do rozpędzonego pociągu, który zamiast hamować, jeszcze przyspiesza, ekspert SGH wskazał na pogarszające się wskaźniki i prognozy dotyczące polskiej gospodarki, opracowywane przez Komisję Europejską, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i agencje ratingowe. Zaznaczył również, że dynamika wzrostu długu publicznego przekracza wzrost gospodarczy kraju. Dr Dudek prognozuje, że gdyby nastąpił kryzys gospodarczy, podobny do tego z 2008 r., zabrakłoby możliwości ratowania i stabilizowania sytuacji ekonomicznej państwa, choć – jak zastrzegł – stan finansów publicznych nie jest jeszcze krytyczny, ale jest poważny, nawet ciężki.  

„Mamy więc wybór. Możemy rozłożyć ramę finansów na kilka lat. Sami zdecydować, które wydatki chronimy, a z których rezygnujemy. Które podatki podnosimy, a które zostawiamy bez zmian” – wskazał ekspert SGH.

Jego zdaniem, oceniając bezpieczeństwo finansowe państwa, należy spojrzeć szerzej niż tylko przez pryzmat deficytu – a mianowicie, na konstrukcję całego systemu i reguły fiskalne, którymi kieruje się państwo, zarządzając środkami publicznymi. Dlatego według dr. Dudka naprawa architektury finansów publicznych, będąca kluczowym wyzwaniem również dla Najwyższej Izby Kontroli, ma na celu stworzenie systemu, który będzie motywował polityków do rezygnacji z krótkowzroczności. Ekspert wskazał także na potrzebę edukacji ekonomicznej i finansowej oraz kształtowania norm społecznych, aby obywatele sami wcielili się w rolę strażników finansów publicznych.

„Jeśli poprawimy tylko liczby w tabelach, jak deficyt i dług, a pozostawimy reguły, które można obchodzić, to za kilka lat wrócimy do tego samego problemu. Potrzebujemy stabilny, przewidywalny i przejrzysty budżet pod pełną, skuteczną kontrolą parlamentu, niezależnych instytucji oraz zaangażowanych obywateli” – podkreślił dr Sławomir Dudek.

Fot. Open Eyes Economy Summit