EEC 20026/ Rektor Wachowiak: Pogodzić sprzeczności między nauką i biznesem i znaleźć kompromis

23.04.2026

kilkoro rektorów pozuje do zdjęcia grupowego na scenie podczas konferencji

Między nauką i biznesem należy pogodzić sprzeczności i znaleźć kompromis. Konkurencyjność polskiej i europejskiej gospodarki opiera się na innowacjach, a bez nauki i bez biznesu innowacji nie będzie – powiedział rektor i prof. SGH Piotr Wachowiak na panelu „Uczelnie dla bezpieczeństwa i konkurencyjności gospodarki” z udziałem rektorów polskich uczelni podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach (EEC 2026).

„Istotne jest zrozumienie dwóch sprzeczności między nauką a biznesem, jeśli chodzi o projekty badawcze. Po pierwsze, biznes potrzebuje użytecznych projektów badawczych, a dla nas (dla nauki – red.) ważne są badania podstawowe. Po drugie, biznes oczekuje wyników, żeby je jak najszybciej wdrożyć, natomiast my – jeżeli mają być to badania z prawdziwego zdarzenia – musimy postępować zgodnie z procedurą metodyczną, która często zajmuje czas. Musimy te dwie sprzeczności ze sobą pogodzić i znaleźć kompromis" – powiedział rektor.

Według niego nauka i biznes nie mogą prowadzić monologu, lecz dialog, ponieważ uczelnie muszą odpowiadać na zapotrzebowanie biznesu i na odwrót. Rektor podkreślił, że konkurencyjność polskiej czy europejskiej gospodarki opiera się na innowacjach, a bez nauki i bez biznesu innowacji nie będzie.

W jego ocenie współpraca uczelni z biznesem jest coraz lepsza, a kluczowym czynnikiem sukcesu jest zaangażowanie biznesu w tę współpracę, czyli zrozumienie, dlaczego biznes ma współpracować z uczelniami, a uczelnie z biznesem. Wskazał, że obecnie ta współpraca jest na etapie – jak to ujął – „małżeństwa z rozsądku”, które może nie przetrwać, jeśli nie przekształci się w „małżeństwo z miłości”. Ale ta współpraca musi być stała i na każdym poziomie. „W SGH biznes angażujemy na każdym poziomie, począwszy od Rady Uczelni, do której biznes wybiera dwóch przedstawicieli (poziom strategiczny), przez poziom operacyjny, w którym najważniejsza jest dydaktyka – tu w radzie każdego kierunku mamy przynajmniej jednego przedstawiciela biznesu. Ale też angażujemy biznes w różnego rodzaju projekty społeczne. Jeżeli pokażemy możliwość współpracy na tych wszystkich poziomach i że ta współpraca jest dla nas ważna, to biznes będzie się angażował” – zapewniał Piotr Wachowiak.

Obecny na panelu sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik przyznał, że wdrażanie, komercjalizacja pomysłów generowanych przez naukę w biznesie „wygląda skromnie", nie mamy produktów na wysokim poziomie gotowości technologicznej, które moglibyśmy zaoferować biznesowi do wdrożenia. Wiceminister dodał, że brakuje też programu badań stosowanych. Wskazał, że co prawda w NCBiR uruchamiamy polsko-szwajcarski program badań stosowanych, ale są to niewystarczające działania, żeby zmienić sytuację na tym polu.

Marek Gzik przyznał, że konieczna jest praca nad finansowaniem. „Poprawa współpracy nauki z biznesem to jest proces, nie da się tego zrobić rewolucyjnie. (…) Obawiam się, że radykalnego wzrostu nakładów (na naukę – red.) nie będzie”, przy olbrzymich nakładach w budżecie państwa na bezpieczeństwo i zdrowie – zaznaczył.

Wszyscy obecni na panelu rektorzy po raz kolejny zaapelowali o zwiększenie nakładów na naukę, które wynoszą obecnie ok. 1% PKB, co jest jednym z najniższych w Unii Europejskiej. Wysokość tych nakładów budzi obawy co do przyszłości polskiej nauki i edukacji, ponieważ średnia europejska wynosi 2,2% PKB.

Rektorzy reprezentujący uczelnie techniczne mówili ponadto o kwestii włączania ich w budowę bezpieczeństwa technologicznego państwa w obszarach takich jak energetyka, infrastruktura krytyczna czy cyberbezpieczeństwo.

Rektor Politechniki Śląskiej Marek Pawełczyk przyznał, że generalnie uczelnie techniczne są włączane w ten obszar, pojawia się jedynie pytanie, czy w wystarczającym stopniu. Zwrócił zwłaszcza uwagę na kwestię cyberbezbieczeństwa, w którym uczelnie techniczne mają wyspecjalizowane kadry, żeby wesprzeć, np. samorządy. Natomiast, żeby uczelnie techniczne jeszcze bardziej mogły włączyć się we współpracę z przemysłem, potrzebne są rozwiązania systemowe. Rektor PŚ podał przykład „znakomitego pomysłu”, jakim był kongres Nauka dla biznesu, gdzie rozmawiano o różnych modelach współpracy nauki z przemysłem, ale i o barierach.

Co moglibyśmy jeszcze więcej zrobić? Rektor PŚ zwrócił uwagę, że uczelnie techniczne zawsze uczestniczyły w kluczowych procesach związanych np. z transformacją energetyczną państwa, ale od jakiegoś czasu zmienia się model tej współpracy ze względu chociażby na udział spółek wysokotechnologicznych z zagranicy.

Przedsiębiorstwa te często oczekują bardzo szybkiej współpracy, a uczelnie pracują w swoim rytmie. Marek Pawełczyk postulował wychodzenie naprzeciw oczekiwaniom tych firm.
„W naszym systemie brakuje odpowiednich stanowisk na uczelniach, grup pracowniczych. (…) Żeby prowadzić określone centrum, które w sposób efektywny współpracuje z przemysłem, tam muszą być zatrudnieni wysocy specjaliści. (…) Brakuje nam pewnej elastyczności, żeby móc się przygotować i mieć załogę, która jest w stanie ciągłej zdolności operacyjnej zapewnić bieżącą reakcję na potrzeby przemysłu, uzupełnioną o naszych naukowców, którzy wnoszą swój kapitał intelektualny” – zauważył.

Wskazał też, że brakuje mitygowania ryzyka badawczego: „To ryzyko badawcze ciąży na naukowcach. Firmy, patrząc z biznesowego punktu widzenia, chciałyby mieć pewność, że dane rozwiązanie zostanie doprowadzone do końca”.

Z kolei Jerzy Lis – rektor Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie – mówił szeroko o sztucznej inteligencji jako o narzędziu i kroku w kolejnej rewolucji cyfrowej.
Według niego nowe narzędzia trzeba maksymalnie wykorzystywać, a więc być aktywnym w tworzeniu sztucznej inteligencji, do czego potrzebne są narzędzia administracyjne, jak centra czy struktury międzywydziałowe. Rektor Lis zwrócił uwagę, że w procesie naukowym, który rozpoczyna się od postawienia problemu, przez przeanalizowanie danych, wypracowanie modelu, jego przetestowanie, poprawienie złych elementów, po zastosowanie, wszędzie pojawia się narzędzie AI, które bardzo przyspiesza ten proces.

Głos w panelu rektorskim zabrali ponadto: Piotr Bednarek – prorektor ds. finansów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Łukasz Puślecki – prorektor ds. współpracy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i Bernard Ziębicki – rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Panel moderowała rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Celina M. Olszak.