Wręczenie dyplomu doktora honoris causa SGH profesorowi Philippe’owi Aghionowi

Przyznając profesorowi Philippe’owi Aghionowi tytuł doktora honorowego SGH rektor, Senat i społeczność Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie wyrażają głębokie uznanie dla jego osiągnięć naukowych – za jego fundamentalny wkład w teorię ekonomii, za wpływ na politykę publiczną i kształtowanie instytucji, za zaangażowanie w wielkie przemiany naszych czasów oraz za jego wieloletnie zainteresowanie wyzwaniami, przed którymi stoją kraje Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polska.

„Profesor Philippe Aghion jest jednym z najwybitniejszych współczesnych ekonomistów, badaczem wzrostu gospodarczego, innowacji i roli instytucji w rozwoju społeczno-ekonomicznym. Związany z Collège de France, INSEAD oraz London School of Economics. Wspólnie z Peterem Howittem nadał idei kreatywnej destrukcji formalną postać modelu ekonomicznego, pokazując, jak innowacje i zastępowanie starych technologii nowymi napędzają długookresowy wzrost gospodarczy. Za te przełomowe badania otrzymał w 2025 r. Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych, której laureatami zostali również Peter Howitt i Joel Mokyr – powiedział na otwarciu uroczystości rektor Piotr Wachowiak. 

– W swoich pracach (prof. Aghion – red.) pokazuje zarówno potencjał innowacji, jak i ich społeczne koszty, wskazując, jak konkurencja, edukacja i odpowiedzialna polityka publiczna mogą sprzyjać wzrostowi oraz szerszemu podziałowi jego korzyści. Ważne miejsce w jego dorobku zajmują również badania nad transformacją gospodarczą Europy Środkowo-Wschodniej oraz warunkami przechodzenia od naśladownictwa do rozwoju opartego na własnych innowacjach”.

Następnie głos zabrał dziekan Kolegium Gospodarki Światowej SGH prof. dr hab. Mariusz Próchniak, który 18 lutego 2026 r. wystąpił z wnioskiem o nadanie tytułu dhc SGH prof. Philippe’owi Aghionowi. 

„Jest dla mnie ogromnym zaszczytem i prawdziwą przyjemnością witać Państwa w imieniu Kolegium Gospodarki Światowej SGH na uroczystości nadaniu tytułu doktora honoris causa SGH panu profesorowi Philippe’owi Aghionowi, jednemu z najwybitniejszych ekonomistów naszych czasów, laureatowi >>nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii<< z 2025 r. – mówił podczas uroczystości prof. Próchniak.

– Dzisiejsza uroczystość ma charakter szczególny. Honorujemy uczonego, którego dorobek naukowy wywarł głęboki wpływ na współczesną ekonomię i sposób, w jaki rozumiemy źródła wzrostu gospodarczego, innowacyjności oraz długookresowego rozwoju społeczeństw”. 

Prof. Próchniak wskazał, że profesor Aghion należy do grona badaczy, którzy nie tylko tworzą nowe teorie, lecz także kształtują debatę publiczną oraz inspirują polityki gospodarcze na całym świecie, a jego prace pokazały, że innowacje, przedsiębiorczość, edukacja, konkurencja oraz wysokiej jakości instytucje są kluczowymi czynnikami dobrobytu narodu. 

Z propozycją nadania tytułu dhc SGH prof. Aghionowi wystąpili również: dziekan Kolegium Ekonomiczno-Społecznego SGH prof. dr hab. Piotr Błędowski, dziekan Kolegium Analiz Ekonomicznych SGH dr hab. Beata Czarnacka-Chrobot, prof. SGH, dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH dr hab. Gabriel Główka, prof. SGH i dziekan Kolegium Zarządzania i Finansów SGH dr hab. Joanna Wielgórska-Leszczyńska, prof. SGH.

Laudację na cześć dhc SGH wygłosił promotor postępowania dr hab. Adam Czerniak, prof. SGH z Katedry Ekonomii II KGŚ SGH. Zwrócił on uwagę, że w obecnych czasach „potrzebujemy rygorystycznych teorii makroekonomicznych, które pomogą nam dostrzec logikę kryjącą się za tymi zmianami”. „Teorii łączących innowacje i instytucje z wynikami gospodarczymi. Teorii opracowanych przez umysły zdolne spojrzeć dalej w przyszłość niż reszta z nas. Umysły takie jak umysł profesora Philippe’a Aghiona” – powiedział.

Philippe Aghion urodził się w Paryżu w 1956 r. Najpierw studiował matematykę w École normale supérieure de Cachan, później ekonomię matematyczną na Université Paris Panthéon-Sorbonne, a następnie obronił doktorat z ekonomii na Uniwersytecie Harvarda. „To połączenie formalnego wykształcenia i szerokiej ciekawości instytucjonalnej było widoczne przez całą jego karierę” – podkreślił w laudacji prof. Czerniak. Od tamtej pory zajmował stanowiska na wielu wiodących światowych uniwersytetach: MIT, Oksfordzie, University College London, Harvardzie, INSEAD, London School of Economics oraz w Collège de France.

Promotor postępowania wskazał na imponującą skalę wkładu prof. Aghiona w nauki ekonomiczne. 

„Philippe Aghion jest autorem lub współautorem kilkuset artykułów, wielu fundamentalnych prac oraz licznych podręczników i publikacji dydaktycznych, dzięki którym pokolenia studentów nauczyły się prowadzić rozważania nad wzrostem, innowacjami i zmianami gospodarczymi. Jego prace zostały zacytowane w literaturze naukowej ponad 100 tys. razy, co plasuje go wśród najbardziej wpływowych ekonomistów swojego pokolenia. Jednak tym, co naprawdę ma znaczenie, nie są liczby, lecz to, na co one wskazują: dorobek, który zmienił sposób, w jaki myślimy o wzroście gospodarczym, konkurencji i roli państwa – wskazał prof. Czerniak.

– U podstaw tej pracy leży rekonstrukcja starej idei – twórczej destrukcji. Podążając za Josephem Schumpeterem, Aghion wychodzi od prostej obserwacji: współczesne gospodarki rozwijają się poprzez ciągłe zastępowanie starych technologii, firm i umiejętności nowymi. Przestarzałe produkty znikają, wczorajsi liderzy tracą pozycję, a nowi gracze rzucają wyzwanie dotychczasowym potentatom. O ile jednak Schumpeter często dostrzegał w tym procesie zalążki niestabilności, a być może nawet źródeł schyłku kapitalizmu, o tyle Aghion wyciąga inny wniosek. Dla niego twórcza destrukcja nie jest patologią gospodarki rynkowej, lecz jej siłą napędową. Nie jest oznaką upadku, lecz mechanizmem, dzięki któremu społeczeństwa uczą się, dostosowują i rozwijają”.

Prof. Czerniak przypomniał, że wspólnie z Peterem Howittem w 1992 r. prof. Aghion stworzył słynny model wzrostu oparty na twórczej destrukcji, który stał się jednym z filarów współczesnej teorii wzrostu endogenicznego. Jednym z głównych przesłań nominata jest to, że innowacje nie powstają w społecznej lub instytucjonalnej próżni, zależą one od nasilenia i struktury konkurencji, ram regulacyjnych, dostępności finansowania oraz jakości zarządzania. „Równie ważna jest jego argumentacja, że innowacje, pomimo wszystkich swoich zalet, nie przynoszą automatycznie korzyści każdemu” – dodał prof. Czerniak.

Jak zaakcentował, zakres badań prof. Aghiona wykracza daleko poza samą innowacyjność. 

„Ten wybitny profesor wniósł istotny wkład w rozumienie niestabilności finansowej, upadłości banków, kryzysów walutowych oraz ogólnej zmienności makroekonomicznej. Przeanalizował, w jaki sposób ograniczenia kredytowe i rozwój finansowy wpływają na strukturę inwestycji oraz stabilność wzrostu gospodarczego. Zajmował się kwestiami ładu korporacyjnego, formalnej i rzeczywistej władzy w organizacjach, a także tym, jak firmy są zorganizowane, aby wprowadzać innowacje i dostosowywać się do zmian. W ujęciu całościowym badania te oferują nie tylko perspektywę dynamiczną, ale również ogólną teorię niestabilności gospodarki” – podsumował prof. Adam Czerniak.

Zwrócił również uwagę, że badania prof. Aghiona mają istotne znaczenie dla Europy Środkowej i Wschodniej, ponieważ naukowiec analizował naturę głębokiej transformacji gospodarczej i instytucjonalnej, jaką region ten przechodził w latach 90. „Badał, w jaki sposób gospodarki przechodzą od koordynacji planowanej do rynkowej, jak restrukturyzacja i prywatyzacja oddziałują na konkurencję i przedsiębiorstwa oraz jakie rodzaje instytucji są potrzebne do wspierania wzrostu wydajności w warunkach postsocjalistycznych” – wskazał prof. Czerniak. I zauważył, że zainteresowanie Europą Środkową i Wschodnią stanowiło część szerszego zainteresowania gospodarkami doganiającymi.

„Badania prof. Aghiona dotyczące innowacji, konkurencji i instytucji wpłynęły na sposób, w jaki postrzegamy publiczne wydatki na badania i rozwój, mobilność pracowników między przedsiębiorstwami i sektorami, bezrobocie w kontekście zmian strukturalnych oraz związek między innowacjami a dobrobytem” – podkreślił w laudacji prof. Czerniak.

Philippe Aghion zajmuje wyjątkowe miejsce w międzynarodowej społeczności naukowej. Jest członkiem Towarzystwa Ekonometrycznego (Econometric Society), Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (American Academy of Arts and Sciences) czy Brytyjskiej Akademii (British Academy). Zasiadał również we wpływowych komitetach akademickich, pomagając kształtować nie tylko programy badawcze, ale także szerszą dyskusję na temat innowacji, wzrostu gospodarczego i zmian technologicznych. W dziedzinie publikacji naukowych Philippe Aghion pełnił funkcję redaktora czasopisma „Review of Economic Studies”, jednego z najbardziej prestiżowych czasopism ekonomicznych, oraz redaktora „Annual Review of Economics”, jednego z wiodących czasopism tej dyscypliny, w których ukazują się eseje normatywne. Wszystkie te role świadczą nie tylko o szerokim zakresie jego dorobku naukowego, ale także o autorytecie, zaufaniu i intelektualnym przywództwie, jakim cieszy się w środowisku ekonomistów – podkreślił prof. Czerniak.

Podczas ceremonii wręczenia dyplomu dhc SGH profesor Philippe Aghion wygłosił wykład zatytułowany „Twórcza siła destrukcji, czyli rewolucja AI”. 

Głównymi zagadnieniami poruszonymi w trakcie wykładu były: stagnacja sekularna, pułapka średniego dochodu oraz obawy związane ze sztuczną inteligencją. Wcześniej prof. Aghion odwołał się do teorii Schumpetera, wyjaśnił proces powstawania innowacji i zilustrował pojęcie twórczej destrukcji, w ramach której nowe technologie zastępują stare rozwiązania. Zjawisko to stało się dla niego inspiracją, dlatego wraz z Peterem Howittem postanowił skoncentrować swoje badania na modelach wzrostu uwzględniających ów mechanizm.

Analizując stagnację sekularną, prof. Aghion zwrócił uwagę na to, że odpowiednie regulacje rynkowe dotyczące konkurencji odgrywają kluczową rolę we wspieraniu bądź hamowaniu krajowej innowacyjności. Na przykładzie różnych państw zaprezentował, jak przejawia się pułapka średniego dochodu i jakie mogą być jej przyczyny. Zaznaczył przy tym, że Europa znakomicie prowadzi badania naukowe, lecz znacznie gorzej radzi sobie z przekuwaniem ich w przełomowe innowacje. Wyróżniony doktoratem honorowym SGH widzi jednak szansę dla Starego Kontynentu w rozwoju sztucznej inteligencji – jego zdaniem AI przyczyni się do wzrostu produktywności i wzmocni zjawisko twórczej destrukcji.

Ze względu na ważkość tematyki wykładu redakcja Gazety SGH opublikuje jego szersze omówienie w najbliższym czasie. 

W związku z obchodami w 2026 r. jubileuszu 120-lecia Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie rektor Piotr Wachowiak wręczył doktorowi honorowemu SGH prof. Aghionowi Medal 120-lecia.

Na końcu uroczystości głos zabrał także ambasador Francji w Polsce Étienne de Poncins.

Uchwała nr 217 w sprawie nadania tytułu dhc SGH prof. Philippe’owi Aghionowi została podjęta 25 czerwca 2026 r. przez Senat SGH i tego samego dnia weszła w życie.

Na mocy przyjętej 18 marca 2026 r. przez Senat SGH uchwały nr 173 o wszczęciu postępowania o nadanie tytułu dhc SGH prof. Philippe’owi Aghionowi na jego promotora wyznaczono dr. hab. Adama Czerniaka, prof. SGH, a na recenzentów: prof. dr hab. Barbarę Jankowską, prof. dr hab. Marzennę Weresę oraz dr hab. Małgorzatę Gawrycką, prof. Politechniki Gdańskiej.

Wydarzenia roku jubileuszowego w SGH łączą w sobie różne aktywności oraz działania cementujące społeczność SGH, osób z nią związanych i jej życzliwych, a także okolicznościową symbolikę. Od inauguracji w dniu 8 października 2025 r., przez cały rok akademicki 2025/2026, aż do zakończenia obchodów na przełomie 2026 i 2027 r., w uczelnianym kampusie odbywa się szereg uroczystości oficjalnych, wydarzeń naukowych, studenckich, kulturalnych, sportowych i partnerskich, które podkreślą, że SGH to nowoczesna i dynamicznie rozwijająca się uczelnia, otwarta na wyzwania współczesnego świata.

Uroczystość wręczenia dyplomu doktora honoris causa prof. Aghionowi wpisuje się w obchody 120-lecia SGH. Patronat honorowy nad obchodami sprawuje Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska. Mecenasem jubileuszu SGH jest spółka Orlen S.A., a partnerem strategicznym PZU S.A. oraz Bank Santander. Patronat medialny nad wydarzeniami jubileuszu objęły: Polska Agencja Prasowa, dziennik „Rzeczpospolita”, „Dziennik Gazeta Prawna”, „Puls Biznesu”, money.pl, TVP3 i Radio Kampus.

FOT. Piotr Potapowicz, SGH