Wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO Samarkanda gościła w dniach 13–14 kwietnia elitę akademicką z Polski i Azji Centralnej. III Forum Rektorów Polski i Uzbekistanu oraz towarzyszący mu Kongres Uczelni Unii Europejskiej i Azji Centralnej były przestrzenią do dyskusji i zapowiedzi konkretnych działań. Wśród kilkudziesięciu członków polskiej delegacji znalazła się dr hab. Dorota Niedziółka, prof. SGH, prorektor ds. rozwoju Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.
Prof. Niedziółka zabrała głos w sesji „Social and Economic Sciences” poświęconej etycznej transformacji gospodarek opartych na danych. Tematem jej wystąpienia była etyka w stosowaniu sztucznej inteligencji na uczelniach wyższych. Prorektor wskazała, że AI jest już obecna w codziennej pracy studentów, wykładowców i administracji. Pytanie brzmi nie czy, ale jak z niej korzystać.
„Im łatwiej wygenerować odpowiedź, tym ważniejsze staje się zadane pytanie. Uczelnia nie może tylko uczyć, jak znajdować odpowiedzi – musi uczyć, jak zadawać pytania mądre, odpowiedzialne i zakorzenione w wiedzy dziedzinowej" – powiedziała prof. Niedziółka.
Wskazała także na fundamentalne napięcie między innowacją a regulacją, zaznaczając, że Europa nie może stać się „technologicznym muzeum", ale z drugiej strony nie może podporządkować się logice wydajności i wzrostu PKB. Etyka i regulacje – w tym unijna ustawa AI Act – nie są przeciwieństwem innowacji, lecz jej społecznym warunkiem. Uczelnie muszą uczyć nie tylko obsługi narzędzi AI, ale przede wszystkim krytycznego myślenia, weryfikacji wyników i odpowiedzialności za efekty pracy.
„Chodzi o to, by uczelnia pozostała miejscem, które uczy ludzi mądrego korzystania z technologii – bez utraty zdolności do osądu, odpowiedzialności i wartości" – podkreśliła prorektor.
Pomost między Europą a Azją
Forum odbywało się w szczególnej atmosferze. Jak ocenił minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek, Polskę i Uzbekistan łączy nie tylko historia, ale przede wszystkim wspólne wartości: wytrwałość, dążenie do rozwoju oraz wiara w potencjał młodego pokolenia.
Udział polskiej delegacji był szeroki. Obok rektorów i prorektorów kilkudziesięciu uczelni z całego kraju, do Uzbekistanu przyjechali przedstawiciele NAWA, KRASP i Fundacji Perspektywy. Cel był wyraźny – chodziło o zacieśnienia partnerstw, uruchomienie wspólnych programów studiów i nowych projektów badawczych.
Samarkanda nie została wybrana przypadkowo. To tutaj przed rokiem Unia Europejska, reprezentowana przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen, zawarła z prezydentami pięciu krajów Azji Centralnej strategiczne porozumienie o współpracy. Forum było jego naturalną, akademicką kontynuacją.
Dla polskich uczelni, w tym dla Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, udział w przedsięwzięciu otwiera realne możliwości partnerstwa. Już dziś na polskich uczelniach studiuje ponad 2000 studentek i studentów z Uzbekistanu, którzy są naturalnym pomostem między oboma kontynentami.
