W Szkole Głównej Handlowej w Warszawie został ustanowiony Zakład UNESCO ds. Przemysłów Kreatywnych i Różnorodności Kulturowej dla Zrównoważonego Rozwoju poświęcony badaniu roli przemysłów kreatywnych, różnorodności kulturowej oraz innowacji w procesach zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego (UNESCO Chair on Creative Industries and Cultural Diversity for Sustainable Development). Inicjatywa ta wpisuje się w rosnące znaczenie sektora kreatywnego w gospodarce globalnej oraz w działania UNESCO na rzecz wzmacniania roli kultury jako jednego z filarów zrównoważonego rozwoju.
Uroczysta inauguracja Zakładu UNESCO odbyła się 18 marca 2026 r. w SGH. Oficjalnie Zakład UNESCO zacznie działać z dniem 1 kwietnia 2026 r. na podstawie umowy zawartej pomiędzy Organizacją Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) a Szkołą Główną Handlową w Warszawie z 10 lutego 2026 r. i stanowi część międzynarodowego programu UNITWIN / UNESCO Chairs Programme.
Program ten stanowi jedną z najważniejszych globalnych platform współpracy akademickiej UNESCO, integrując wybrane ośrodki badawcze i uniwersytety na całym świecie w celu rozwijania badań, edukacji oraz transferu wiedzy w obszarach kluczowych dla misji organizacji.
Utworzenie Zakładu UNESCO oznacza jednocześnie włączenie SGH do globalnej sieci instytucji akademickich współpracujących z UNESCO, rozwijających badania, edukację i projekty eksperckie w obszarach strategicznych dla rozwoju społecznego, gospodarczego i kulturowego.
Kierownikiem Zakładu jest dr Anna Masłoń-Oracz.
„To jest historyczny moment w dziejach naszej uczelni, a mianowicie spełnia się jedno z naszych wspólnych marzeń z panią doktor Masłoń-Oracz. Takich katedr (w SGH jest to Zakład UNESCO – red.) o tej tematyce jest tylko sześć na świecie: w Brazylii, Meksyku, Etiopii, Belgii, Francji, a teraz w Polska" – powiedział rektor Piotr Wachowiak.
„Jest to niezwykle ważna platforma do międzynarodowej współpracy z jednej strony, a do badań interdyscyplinarnych z drugiej. Od edukacji z polityki publicznej, poprzez kwestie równości, dziedzictwa kulturowego, ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju", po krytyczne aspekty nowych technologii – wyliczał przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO prof. Michał Kleiber. „Dzięki temu polskie środowisko akademickie wnosi wkład w różne obszary priorytetów UNESCO, odpowiadając na globalne wyzwania i potrzeby społeczności międzynarodowej" – dodał.
Zadowolenie z otwarcia Zakładu UNESCO w SGH wyraził podsekretarz stanu MSZ prof. dr hab. Robert Kupiecki. „Cieszymy się, że działanie (zakładu) skupi się na profesjonalizacji polskich przemysłów kreatywnych i zwiększaniu ich zasięgu międzynarodowego przy jednoczesnym wzroście ich potencjału dzięki edukacji, badaniu czy współpracy administracyjnej międzynarodowej".
Katedry UNESCO1 – globalna sieć współpracy akademickiej
Katedry UNESCO stanowią integralny element programu UNITWIN (University Twinning and Networking Programme), którego celem jest wzmacnianie współpracy między uczelniami oraz rozwijanie międzynarodowych sieci badawczych i edukacyjnych. Inicjatywa ta umożliwia integrację środowisk akademickich z przedstawicielami administracji publicznej, organizacji międzynarodowych, sektora prywatnego oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Zakład UNESCO w SGH należy do nielicznych inicjatyw UNESCO w Europie łączących badania nad przemysłami kreatywnymi, politykami kulturowymi oraz implementacją Konwencji UNESCO z 2005 r.
Zgodnie z założeniami strategicznymi programu UNITWIN szczególny nacisk kładzie się na rozwój międzynarodowej współpracy akademickiej w wymiarze North–South oraz South–South, wzmacnianie transferu wiedzy między instytucjami oraz tworzenie ośrodków doskonałości naukowej (ang. poles of excellence) w kluczowych obszarach rozwoju społecznego i gospodarczego.
Dzięki temu katedry UNESCO pełnią rolę platform współpracy i transferu wiedzy, wspierających rozwój innowacyjnych rozwiązań w obszarach istotnych dla polityk publicznych oraz kluczowych wyzwań globalnych.
Konwencja UNESCO z 2005 r. jako punkt odniesienia działalności zakładu
Jednym z kluczowych punktów odniesienia dla działalności zakładu będzie Konwencja UNESCO z 2005 r. w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, która stanowi jeden z najważniejszych instrumentów międzynarodowej polityki kulturalnej.
Konwencja ta podkreśla znaczenie kultury jako istotnego czynnika zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego oraz wskazuje na konieczność prowadzenia polityk publicznych wspierających twórców, instytucje kultury oraz sektor kreatywny w warunkach globalizacji i transformacji cyfrowej.
W tym kontekście działalność zakładu będzie w szczególności:
- analizować i wspierać implementację zasad konwencji z 2005 r.,
- badać rolę przemysłów kreatywnych w rozwoju gospodarczym,
- wzmacniać mobilność artystów i profesjonalistów sektora kreatywnego,
- promować sprawiedliwy dostęp do globalnych rynków kultury.
Eksperckie zaangażowanie w prace UNESCO
Kierownik Zakładu dr Anna Masłoń-Oracz została powołana jako ekspert do Międzyrządowej Grupy UNESCO (Intergovernmental Group) zajmującej się implementacją art. 16 konwencji z 2005 r., który dotyczy preferencyjnego traktowania krajów rozwijających się w zakresie mobilności twórców oraz przepływu dóbr i usług kulturowych.
Prace tej grupy koncentrują się na opracowywaniu rekomendacji strategicznych dotyczących wzmocnienia implementacji konwencji oraz rozwoju międzynarodowej współpracy w sektorze kultury.
Cele i obszary działalności Zakładu UNESCO
Działalność Zakładu UNESCO w SGH koncentrować się będzie na kilku kluczowych obszarach:
• Rozwój badań nad gospodarką kreatywną – zakład prowadzić będzie interdyscyplinarne badania dotyczące roli przemysłów kreatywnych w rozwoju gospodarczym, w szczególności w kontekście transformacji cyfrowej, globalnych łańcuchów wartości oraz nowych modeli biznesowych w sektorze kultury.
• Wspieranie polityk publicznych opartych na wiedzy – przygotowywanie rekomendacji dla polityk publicznych wspierających rozwój sektora kreatywnego oraz wdrażanie zasad Konwencji UNESCO z 2005 r.
• Rozwój kompetencji i edukacji – zakład organizować będzie programy edukacyjne, warsztaty i szkolenia dla studentów, przedsiębiorców oraz przedstawicieli instytucji kultury, rozwijając kompetencje związane z zarządzaniem w sektorze kreatywnym.
Międzynarodowa współpraca i zaangażowanie w Global South
Istotnym elementem działalności zakładu będzie rozwijanie partnerstw pomiędzy uczelniami, instytucjami kultury oraz organizacjami społecznymi w Europie, Afryce oraz innych regionach świata.
Inicjatywa ta opierać się będzie na wieloletnim doświadczeniu dr Masłoń-Oracz w rozwijaniu współpracy akademickiej i instytucjonalnej pomiędzy Europą a krajami Globalnego Południa, w szczególności w ramach międzynarodowej inicjatywy AfriquEurope. Projekt ten tworzy platformę współpracy pomiędzy uczelniami, instytucjami publicznymi oraz organizacjami społecznymi z Europy i Afryki, wspierając rozwój dialogu w tym m.in. międzykulturowego, mobilności akademickiej oraz wspólnych projektów badawczych i edukacyjnych.
Działalność zakładu wzmacniać będzie międzynarodowe sieci współpracy naukowej oraz transfer wiedzy pomiędzy regionami, przyczyniając się do rozwoju nowych modeli współpracy akademickiej oraz wspierania ekosystemów kreatywnych w krajach rozwijających się.
Podejście to pozostaje w pełnej zgodności z priorytetami programu UNESCO Chairs, który zakłada rozwijanie dynamicznych sieci współpracy akademickiej oraz wzmacnianie partnerstw pomiędzy instytucjami z krajów rozwiniętych i rozwijających się, sprzyjających wymianie wiedzy, mobilności badaczy oraz wspólnym projektom badawczym.
Platforma dialogu między nauką, polityką i sektorem kreatywnym
Zakład UNESCO w SGH pełnić będzie rolę międzynarodowej platformy współpracy i dialogu między środowiskiem akademickim, instytucjami publicznymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz przedsiębiorstwami sektora kreatywnego.
Poprzez rozwijanie badań, edukacji i współpracy międzynarodowej inicjatywa ta przyczyniać się będzie do budowy bardziej inkluzyjnych i odpornych ekosystemów kreatywnych, w których kultura i kreatywność stanowić będą istotny czynnik rozwoju społecznego i gospodarczego.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1Zgodnie z obowiązującymi regulacjami organizacyjnymi SGH jednostka ta funkcjonuje formalnie jako Zakład UNESCO, natomiast w komunikacji międzynarodowej oraz w ramach programu UNESCO używana jest nazwa UNESCO Chair on Creative Industries and Cultural Diversity for Sustainable Development.
