OEES 2026: Biznes i demokracja. Kto kogo bardziej potrzebuje?

Czy demokracja potrzebuje biznesu, a może to biznes potrzebuje demokracji, aby móc się rozwijać? Jak zmieniła się relacja pracownik-pracodawca? Jaką rolę pełni biznes w kształtowaniu ustroju państwa? Czy wielkie firmy technologiczne zagrażają systemom demokratycznym? Zagadnienia te, ważne dla współczesnej rzeczywistości, stały się głównymi osiami dyskusji panelu pt. „Jakiego biznesu potrzebuje demokracja?” na 11. Open Eyes Economy Summit (OEES) w Krakowie, w którym udział wzięła m.in. prorektorka ds. nauki dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH i członkini Rady Polityki Pieniężnej prof. dr hab. Joanna Tyrowicz. 

Choć uzasadnienia panelistów różniły się od siebie, byli oni zgodni co do tego, że demokracja potrzebuje biznesu. Jako główne argumenty za tym rozwiązaniem wymieniono: budowanie organizacji społecznej, tworzenie wiedzy, podnoszenie dobrobytu oraz wsparcie obywateli, chociażby poprzez zapewnianie miejsc pracy. Prof. Chłoń-Domińczak zastrzegła jednak, że biznes i demokracja nie mogą bez siebie funkcjonować, a swój pełny potencjał wykorzystają tylko przy odpowiednim wsparciu instytucji. 

„Demokracja potrzebuje biznesu i biznes potrzebuje demokracji. Jedno i drugie funkcjonuje w obszarze pewnej swobody działalności, czy to gospodarczej, czy społecznej i ta swoboda wspierana przez odpowiednie funkcjonujące instytucje jest podstawą naszego rozwoju” – zaznaczyła prorektorka ds. nauki. 

Jako przykład podała okres transformacji w Polsce, który był trudnym czasem dla biznesu i obywateli, ale jednocześnie nie brakowało w nim wsparcia instytucji. Według prof. Chłoń-Domińczak to właśnie dzięki współpracy biznesu i demokracji Polska jest obecnie podawana jako przykład sukcesu gospodarczego. Warunkiem koniecznym do tego, aby współpraca ta była owocna, jest jednak zaufanie. Prof. Tyrowicz zwróciła uwagę na to, że poczucie bezpieczeństwa w relacjach biznesowych, jak również w relacjach z pracodawcą, sprzyja tworzeniu wspólnoty, będącej fundamentem demokracji.

Prelegenci dyskutowali także o rosnącym wpływie i pozycji firm technologicznych na świecie. Jak zauważono, podmioty te działają w sposób autorytarny, rozwijają się w wąskiej grupie państw, mają monopol na globalnym rynku oraz tworzą wysokie bariery wejścia, nie dopuszczając konkurencji. Stwierdzono, że demokracja może pełnić rolę swoistego „bezpiecznika” w świecie zdominowanym przez korporacje technologiczne – szczególnie w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji, która wspiera podejmowanie decyzji, lecz nie ponosi za nie odpowiedzialności.

Poruszono również kwestię zmiany paradygmatu w relacjach między pracownikami a pracodawcami – współcześnie to pracownicy stopniowo stają się silniejszą stroną i zyskują coraz większą pozycję przetargową. Prof. Chłoń-Domińczak wskazała, że w obliczu tych wyzwań oraz przemian demograficznych firmy powinny na nowo zdefiniować strategie zarządzania kapitałem ludzkim i w większym stopniu inwestować w dobrostan pracowników. Podkreśliła również kluczową rolę dialogu społecznego we wprowadzaniu zmian wpływających na obywateli.