W trakcie pierwszego dnia EKS dr hab. Paweł Felis, prof. SGH moderował rozmowę samorządowców o wyzwaniach, jakie niesie ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z października 2024 r.
Eksperci SGH uczestniczą w debatach i panelach dyskusyjnych w trakcie XI Europejskiego Kongresu Samorządów.
Podczas pierwszego dnia XI edycji Europejskiego Kongresu Samorządów w ramach obszaru tematycznego Polityka i Bezpieczeństwo odbył się panel dyskusyjny pod tytułem „Samorządowe dochody po nowemu: autonomia czy algorytm?”. W dyskusji wzięli udział wójt gminy Wieniawa Krzysztof Sobczak, prezydent Wodzisławia Śląskiego Mieczysław Kieca, przewodniczący zarządu Związku Gmin Wiejskich Województwa Podlaskiego Grzegorz Jakuć oraz dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego (NIST), prof. Paweł Swianiewicz. Panel moderował dr hab. Paweł Felis, prof. SGH w Zakładzie Rynków Kapitałowych i Finansów Behawioralnych.
Prezydent Wodzisławia Śląskiego wystąpił z tezą, że ustawa o dochodach do dobry krok, by poważnie mówić o tym, co tak naprawdę finansuje się w Polsce. „Pomimo licznych wad, ustawa o dochodach JST wyrównała możliwość planowania budżetu” – zgodził się z nim wójt gminy Wieniawa. Dodał jednak, że w małych gminach wiejskich poziom wydatków związany z m.in. rosnącymi wynagrodzeniami może przewyższyć z czasem wzrost dochodów wynikający z ustawy. Według Grzegorza Jakucia w Polsce pogłębiło się zróżnicowanie w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. „Cóż nam z tej stabilizacji, jeśli mamy z rok na rok coraz większe trudności z zaspokojeniem budżetu? Biedniejsi są jeszcze biedniejsi, a bogaci są bogatsi” – podsumował przewodniczący ZGWWP Grzegorz Jakuć.
Reprezntujący NIST prof. Paweł Swianiewicz stwierdził, że samorządy potrzebują jednocześnie i większej autonomii, i algorytmu, który wyrówna szanse dla biedniejszych regionów Polski. Dodał jednak, że większa autonomia oznacza również większą odpowiedzialność. Nie zgodził się przy tym z tezą o neutralności omawianej ustawy dla budżetu państwa. Podważył inną z dyskutowanych w poniedziałek też, a mianowicie tę o nierównym efekcie ustawy dla majętności regionów. „W skali masowej generalnie rozpiętość między bogatymi a biednymi się zmniejszyła” – powiedział prof. Swianiewicz. Zjawisko to miałoby występować dzięki zapisanym w ustawie mechanizmom przejściowym, po których wygaśnięciu dopiero może pojawić się problem dla budżetów regionalnych.
Uczestnicy panelu co do zasady zgodzili się, że uchwalenie ustawy o dochodach JST w 2024 r. stanowi istotną zmianę w finansowaniu samorządów. "Konieczne są jednak dalsze prace nad systemem ich finansów w zakresie przede wszystkim autonomii dochodów oraz determinant potrzeb wydatkowych i finansowania oświaty" - podsumowuje dr hab. Paweł Felis, prof. SGH.
Michał Krześniak, Klub Prasowy SGH
Fot. Michał Krześniak, SGH
