Współczesna sytuacja geopolityczna coraz wyraźniej zaciera granicę między nauką cywilną a technologiami o znaczeniu obronnym. To stawia przed środowiskiem naukowym nowe wyzwania związane z bezpieczeństwem, odpowiedzialnością i etyką badań. W panelu w Strefie SGH „Budowanie odpornych ekosystemów badawczych w erze dual-use (podwójnego zastosowania)” na XXXV Forum Ekonomicznym udział wzięła prorektorka ds. nauki dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH.
Spotkanie połączyło perspektywę zarządzania nauką, międzynarodowej infrastruktury badawczej oraz zaawansowanych technologii badawczych. Rozmowa dotyczyła m.in. konsolidacji potencjału naukowego dla badań dual-use, odpowiedzialnego wykorzystania infrastruktury badawczej oraz dylematów etycznych stojących przed naukowcami.
W dyskusji, oprócz profesor Chłoń-Domińczak, uczestniczyli także dr hab. Agnieszka Słowikowska, prof. UMK, dyrektor Wspólnego Instytutu VLBI ERIC (JIVE), oraz dr hab. Jakub Szlachetko, prof. UJ, dyrektor Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS.
Badania dual-use łączą wiele dyscyplin naukowych i odpowiadają na zróżnicowane wyzwania. Ich celem jest integracja czterech kluczowych obszarów: nauki, infrastruktury badawczej, przemysłu oraz bezpieczeństwa. Jak wskazała prof. Słowikowska, takie podejście ma wspierać interdyscyplinarne zaspokajanie potrzeb społecznych. Z kolei prof. Szlachetko zauważył, że projekty tego typu charakteryzują się także wieloobszarowością – od poziomu regionalnego aż po interkontynentalny.
Prof. Chłoń-Domińczak podkreśliła, że interdyscyplinarność stanowi fundament nowoczesnej pracy naukowej. Przedstawiciele nauk społecznych usprawniają dialog i współpracę między partnerami, z kolei ekonomia dostarcza algorytmy wspierające podejmowanie decyzji w oparciu o dane z innych dziedzin. Ekspertka SGH zaznaczyła również, że zacieśnianie partnerstw międzyinstytucjonalnych pozwoli podnieść jakość badań zarówno w skali krajowej, jak i międzynarodowej.
Dyrektor NCPS Solaris UJ zwrócił uwagę na brak precyzyjnych wytycznych dotyczących wymogów formalnych oraz kwestii etycznych w badaniach podwójnego zastosowania. Z kolei dyrektorka JIVE-ERIC wskazała na potrzebę wypracowania jednolitego, wystandaryzowanego nazewnictwa w tym obszarze.
Teodor Harasimowicz Vargues, student SGH
FOT. Piotr Potapowicz, SGH
