Nakłady na B+R a konkurencyjność gospodarki – prezentacja raportu Instytutu Gospodarki Światowej SGH
Znaczenie działalność badawczo-rozwojowej (B+R) w kształtowaniu zdolności konkurencyjnej Polski na tle państw Unii Europejskiej to motyw przewodni tegorocznej publikacji „Polska. Raport o konkurencyjności 2026”, której główne wnioski zostały zaprezentowane 22 października br. podczas XXI edycji konferencji Instytutu Gospodarki Światowej SGH pt. „Ekosystemy B+R i międzynarodowa konkurencyjność: Strategie na przyszłość”.
IGŚ od lat analizuje różne oblicza konkurencyjności gospodarki. Owocem tych prac są raport i coroczna konferencja – przestrzeń do dyskusji nad wnioskami z publikacji i prezentacji własnych spostrzeżeń. W tym roku skupiono się na roli uniwersytetów, przedsiębiorstw, instytucji publicznych, systemów finansowych i partnerstw międzynarodowych w tworzeniu efektywnych ekosystemów badawczo-rozwojowych oraz na zależnościach między potencjałem innowacyjnym, rozwojem technologii, produktywnością, odpornością gospodarki oraz konkurencyjnością na arenie międzynarodowej.
W trakcie drugiej sesji konferencji raport zaprezentowała dyrektorka IGŚ prof. dr hab. Marzenna Weresa, która wraz z wicedyrektorem tego Instytutu prof. dr. hab. Arkadiuszem Kowalskim kierowała redakcją naukową publikacji. Prof. Weresa omówiła główne wątki poruszone w raporcie i przytoczyła najnowsze dane pokazujące, jak Polska wypada na tle UE pod względem nakładów na badania i rozwój.
„Gdy porównamy rok 2012 z 2023 – najświeższymi dostępnymi danymi dotyczącymi nakładów na badania i rozwój jako odsetka PKB – widzimy ogromny postęp, zwłaszcza w przypadku Polski. Wydatki na B+R w relacji do PKB uległy bowiem w ciągu tej dekady podwojeniu. W całej Unii Europejskiej średni wzrost nie był aż tak dynamiczny, choć udział B+R w PKB również rósł. Pomiędzy Polską a średnią unijną wciąż istnieje luka, jednak uległa ona zwężeniu i jest obecnie mniejsza niż wcześniej” – wskazała prof. Weresa.
Podkreśliła, że Polska powinna więcej inwestować w działalność badawczo-rozwojową i edukację, komercjalizować innowacje oraz wyrównywać międzyregionalne dysproporcje w nakładach na B+R, aby móc awansować z grupy innowatorów wschodzących – najniższej kategorii innowacyjność – do umiarkowanych innowatorów.
Kolejnym punktem sesji była moderowana przez prof. Kowalskiego dyskusja, stanowiąca podsumowanie raportu i łącząca spojrzenia na konkurencyjność ekspertów wywodzących się z różnych środowisk. Paneliści zwrócili uwagę na zmianę w podejściu do bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), których celem dziś są innowacyjne inwestycje o wysokiej wartości dodanej, np. elektromobilność, technologie wodorowe, obronne, podwójnego zastosowania (dual-use) czy centra danych. Dodatkowo, debatowano o barierach w komercjalizacji innowacji, konieczności budowania suwerenności technologicznej i angażowania się uczelni w poprawianie zdolności kadr do szybkiego przyswajania wiedzy.
FOT. Igor Demianiuk, SGH
