Infrastruktura, która zmienia kraj: kolej w centrum polskiej transformacji
Nie ulega wątpliwości, że podejmowane dzisiaj decyzje dotyczące inwestycji kolejowych będą kształtować możliwości rozwojowe polskiej gospodarki przez kolejne dekady. Budowa kolei dużych prędkości, modernizacja istniejących połączeń oraz rosnące zapotrzebowanie na przewozy pasażerskie stawiają przed Polską szereg wyzwań finansowych oraz infrastrukturalnych. O tym, jak wykorzystać potencjał kolei do przyspieszenia rozwoju gospodarczego, dyskutowali uczestnicy panelu „Infrastruktura, która zmienia kraj: kolej w centrum polskiej transformacji”, który odbył się 16 października 2026 r. podczas XV Europejskiego Forum Nowych Idei (EFNI) w Sopocie.
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie była jednym z dwóch strategicznych partnerów merytorycznych wydarzenia. Dyskusję moderował dr hab. Michał Wolański, prof. SGH, dyrektor Instytutu Infrastruktury, Transportu i Mobilności SGH.
Jednym z głównych tematów debaty były perspektywy finansowania wielkoskalowych inwestycji kolejowych ze środków unijnych. Europoseł Dariusz Joński zwrócił uwagę na trwające prace nad nową perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2028–2034, która może okazać się dla Polski istotnym źródłem finansowania infrastruktury transportowej. Jak podkreślił, rozwój kolei dużych prędkości ma być jednym z priorytetów Komisji Europejskiej, co stwarza korzystne warunki do realizacji ambitnych krajowych przedsięwzięć. Szczególnego znaczenia nabiera tutaj planowana budowa linii kolei dużych prędkości łączącej Warszawę, Łódź, Poznań oraz Wrocław. Inwestycja ta może nie tylko istotnie skrócić czas podróży, lecz również zmienić dotychczasowy układ powiązań gospodarczych między polskimi miastami. Poprawa dostępności transportowej stwarza bowiem szansę na bardziej równomierny rozwój regionalny, przyciąganie inwestycji oraz tworzenie nowych miejsc pracy poza największymi ośrodkami gospodarczymi.
Rozbudowa infrastruktury musi jednak iść w parze ze zwiększaniem możliwości przewozowych. Jak wskazywano w dyskusji, prognozy zakładają wzrost dalekobieżnego ruchu kolejowego w Polsce o około 80% w perspektywie kilkunastu lat. Prezes PKP Intercity Janusz Malinowski zapowiedział, że spółka przygotowuje się do podwojenia liczby miejsc oferowanych pasażerom w okresie krótszym niż dekada. Oznacza to konieczność znacznych inwestycji w nowy tabor, które będą równie istotne jak modernizacja i budowa kolejnych linii.
Na gospodarcze znaczenie majątku kolejowego zwrócił uwagę prezes PKP S.A. Alan Beroud. Jednym z przedstawionych przez niego kierunków działań jest efektywniejsze zagospodarowanie gruntów należących do spółki, w tym terenów położonych w sąsiedztwie warszawskiego Dworca Wschodniego. Wyzwaniem pozostaje przy tym skala niektórych nieruchomości, utrudniająca pozyskiwanie partnerów inwestycyjnych. Odpowiednie wykorzystanie tych terenów może sprzyjać rozwojowi nowych funkcji miejskich i lepszej integracji kolei z otaczającą ją przestrzenią.
Nie zabrakło również dyskusji o barierach regulacyjnych oraz problemach wpływających na codzienne funkcjonowanie transportu kolejowego. Senator Krzysztof Kwiatkowski wskazywał na potrzebę dalszego upraszczania procedur związanych z realizacją inwestycji infrastrukturalnych. Zwrócił także uwagę na przepisy, które w określonych sytuacjach mogą niepotrzebnie wydłużać utrudnienia w ruchu kolejowym, m.in. w przypadku zdarzeń z udziałem zwierząt.
Podsumowując, po latach intensywnej rozbudowy infrastruktury drogowej Polska stoi przed szansą dokonania równie istotnego przełomu w transporcie kolejowym. Powodzenie tej transformacji będzie jednak zależało nie tylko od skali dostępnego finansowania, lecz również od zdolności do skoordynowania inwestycji infrastrukturalnych, rozwoju oferty przewozowej oraz zmian regulacyjnych. Ostateczną miarą sukcesu nie będzie bowiem liczba wybudowanych kilometrów torów, lecz to, w jakim stopniu nowoczesna kolej przełoży się na poprawę mobilności mieszkańców i zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki.
Jakub Waszkiewicz, doktorant SGH
FOT. EFNI
