Debata burmistrza Berlina i prezydenta Warszawy w SGH – odporność miast jako wyzwanie polityk publicznych

Debata pt. „Wyzwania społeczne i infrastrukturalne europejskich miast w zakresie obrony, ochrony i odporności na zagrożenia” wpisywała się zarówno w jubileusz 35‑lecia współpracy Warszawy i Berlina, jak i w refleksję nad rosnącą rolą dużych miast w zarządzaniu kryzysowym i politykach publicznych. Spotkanie otworzył rektor i prof. SGH dr hab.  Piotr Wachowiak.

Miasta w permanentnym stanie kryzysu

Prezydent Warszawy zwracał uwagę, że metropolie europejskie od kilkunastu lat funkcjonują w warunkach nakładających się kryzysów. Jak zaznaczył, „przez ostatnie lata mieliśmy do czynienia z serią bezprecedensowych kryzysów”. Wśród nich wymienił pandemię COVID‑19, kryzys uchodźczy związany z wojną w Ukrainie, zmiany klimatyczne, a także narastającą polaryzację społeczną i kryzys zaufania do instytucji demokratycznych. W tym kontekście samorządy stały się kluczowymi aktorami reagowania publicznego.

Istotnym elementem jego wystąpienia była kwestia racjonalnego planowania infrastruktury miejskiej. Prezydent podkreślał, że inwestycje publiczne powinny realizować jednocześnie wiele celów – gospodarczych, społecznych i w zakresie bezpieczeństwa. Jako przykład podał metro, które obok funkcji transportowej może pełnić rolę schronienia, oraz działania, takie jak likwidacja pieców węglowych, co jednocześnie poprawiło jakość powietrza, zdrowie mieszkańców i bezpieczeństwo energetyczne. Jak ujął to Rafał Trzaskowski, „przyszłość europejskich miast będzie zależała nie tylko od tego, jak szybko się rozwijają, ale od tego, jak dobrze będą potrafiły chronić swoich obywateli”.

Zaufanie i instytucje jako fundament odporności

Burmistrz Berlina akcentował znaczenie stabilnych podstaw gospodarczych oraz sprawnych struktur organizacyjnych miasta. Wskazywał na wyzwania związane z mobilizacją społeczną, integracją migrantów oraz skutkami zmian klimatu, podkreślając jednocześnie szczególną odpowiedzialność Niemiec wynikającą z doświadczeń historycznych.

W jego ocenie odporność miast nie może być budowana bez zaufania obywateli do władz lokalnych. Jak zaznaczył, działania, takie jak wojna hybrydowa czy dezinformacja są celowo wymierzone w relacje między samorządem a mieszkańcami. „Musimy zadbać, aby nasze miasto było tak odporne na kryzysy jak się da i chronić naszych obywateli” – podkreślił Kai Wegner, wskazując na znaczenie demokracji i wolności jako wartości kluczowych dla przyszłych pokoleń.

Współpraca miast i rola wiedzy

Ważnym wątkiem dyskusji była wieloletnia współpraca Warszawy i Berlina. Burmistrz Wegner zwrócił uwagę na wspólne inicjatywy w obszarze edukacji, wymiany młodzieży, kultury oraz mobilności miejskiej, w tym rozmowy dotyczące usprawnienia połączeń kolejowych. Podkreślił, że „żaden z krajów europejskich nie poradzi sobie w pojedynkę z tymi wyzwaniami”, a współpraca metropolii ma kluczowe znaczenie dla skutecznych polityk publicznych.

Prezydent Trzaskowski przypomniał z kolei dynamiczną transformację Warszawy po 1989 r., wskazując, że miasto stało się dziś pełnoprawnym uczestnikiem europejskiej debaty o rozwoju i odporności, a jednocześnie samo może być źródłem doświadczeń dla innych.

Pytania o przyszłość
W części dyskusyjnej uczestnicy poruszyli kwestie przygotowania miast do zagrożeń hybrydowych, funkcjonowania obrony cywilnej, cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej oraz wsparcia psychicznego mieszkańców w sytuacjach kryzysowych. Pytania dotyczyły również innowacji miejskich i długofalowego planowania zasobów.

Debata w SGH potwierdziła, że odporność miast staje się jednym z centralnych tematów współczesnej ekonomii i polityki publicznej – wymagającym interdyscyplinarnego podejścia, opartego na danych, zaufaniu społecznym oraz współpracy ponad granicami.

Marta Bryzek, asystent w Instytucie Statystyki i Demografii, Kolegium Analiz Ekonomicznych SGH 
FOT. Piotr Potapowicz, SGH