Laudacja z okazji nadania dr. inż. Sławoszowi Uznańskiemu-Wiśniewskiemu tytułu dhc SGH

Magnificencjo, Wysoki Senacie, Dostojny Panie Doktorze, Szanowni Państwo Recenzenci dorobku i osiągnięć Nominata, Szanowni Uczestnicy Uroczystości!

Przypadł mi w udziale zaszczyt wygłoszenia laudacji z okazji nadania dr. inż. Sławoszowi Uznańskiemu-Wiśniewskiemu tytułu doktora honoris causa Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, za Jego szczególne zasługi dla rozwoju nauki i współpracy międzynarodowej. 

Pan dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski, ze względu na symboliczną datę urodzenia – 12 kwietnia, kiedy to dokładnie 23 lata wcześniej, Jurij Gagarin, jako pierwszy człowiek w historii, odbył lot orbitalny w kosmos – możemy powiedzieć, że jest astronautą z urodzenia. 

Pan Doktor jest astronautą, drugim Polakiem w historii w kosmosie – po Mirosławie Hermaszewskim – i pierwszym obywatelem naszego kraju, który był na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Warto zaznaczyć, że na astronautę został wybrany spośród 22,5 tys. osób, w tym 549 z Polski. Misja dr. inż. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego w kosmosie stanowi historyczne wydarzenie. Na pokładzie kapsuły Dragon Grace uczestniczył w misji Ax-4 jako członek czteroosobowej załogi, pełniąc w niej rolę astronauty-specjalisty tej misji, wraz z Peggy Whitson z USA, dowódczynią misji, Shuhanshu Shukla z Indii, kapitanem, pilotem misji i Tiborem Kapu z Węgier, inżynierem mechanikiem. Misja ta stanowi niezwykle ważny czynnik pobudzenia rozwoju polskiego sektora kosmicznego i całej gospodarki, a także nauki. 

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie od 1968 roku wyróżnia godnością doktora honoris causa uczonych, głównie ekonomistów, ale także działaczy gospodarczych i społecz-nych, polityków, wybitne postaci życia publicznego i współpracy międzynarodowej. Dotych-czas SGH uhonorowała tą najwyższą godnością akademicką 37 osób. Dr inż. Sławosz Uznań-ski-Wiśniewski jest 38. i zarazem najmłodszą osobą uhonorowaną tytułem doktora honoris causa.

Nadanie tytułu doktora honoris causa przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie – uczelnię ekonomiczną – astronaucie, jak słusznie zauważają prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska i prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska w swoich recenzjach, jest wyrazem eksponowania i doce-niania wielowymiarowego znaczenia rozwoju badań kosmicznych dla innowacyjności gospo-darki, rozwoju edukacji, postępu społecznego i ekologicznego. W pełni wpisuje się w szeroki program realizowanej od kilkunastu lat polityki SGH w zakresie rozwoju edukacji ekonomicz-nej na rzecz sektora kosmicznego. Szkoła Główna Handlowa jako uczelnia ekonomiczna widzi wielki potencjał rozwoju sektora kosmicznego, ale też i wyzwania, jakie stoją przed środowi-skiem akademickim, związane z dynamiką tego rozwoju, szczególnie w zakresie edukacji eko-nomicznej, przygotowania kadr i badań na rzecz sektora kosmicznego. Chcąc wspierać rozwój, Uczelnia podpisała porozumienie o współpracy z Polską Agencją Kosmiczną (POLSA – Polish Space Agency), które służy realizacji wspólnych projektów dotyczących polskiego sektora kosmicznego, w tym projektów badawczych i edukacyjnych. SGH jest także członkiem utwo-rzonej w 2021 roku Akademickiej Sieci Kosmicznej. Współpraca w ramach tej Sieci, a jedno-cześnie zacieśnienie relacji z Polską Agencją Kosmiczną, ale też z Europejską Agencją Ko-smiczną, to czynniki sprawiające, że naukowcy z SGH, specjaliści m.in. z zakresu ekonomii, finansów, prawa i zarządzania projektami, mogą być włączani w realizację i ekonomiczną oce-nę projektów dotyczących rozwoju sektora kosmicznego. 

Sektor kosmiczny należy do najbardziej naukochłonnych, co na zasadzie efektu domina sprzyja naukochłonności i innowacyjności innych sektorów gospodarki. Odkrywaniem tajemnic przestrzeni kosmicznej zajmują się różne ośrodki naukowo-badawcze i rzesze naukowców na świecie. Jednak dotychczas tylko nieliczni uczestniczyli w tym odkrywaniu bezpośrednio, prowadząc eksperymenty w przestrzeni kosmicznej. Wśród nich jest Polak – dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski, który dzięki temu przyczynił się do znaczących korzyści dla polskiej nauki i technologii. Ponad stu naukowców z 15 uczelnianych i firmowych konsorcjów otrzyma dostęp do niepowtarzalnych próbek i danych z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a wyniki trafią do otwartego repozytorium Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) po zakończeniu okresu embarga. Informacje uzyskane na ISS skracają ścieżkę certyfikacji podzespołów satelitarnych i obniżą koszty przyszłych misji o co najmniej 20%. Ponadto, jak wylicza minister finansów, każde euro w sektor kosmiczny zwraca się od trzech do sześciu razy, ze względu na nowe miejsca pracy, podatki i eksport wysokich technologii. Do tego należy wziąć pod uwagę tzw. efekty miękkie, czyli wzrost zainteresowania kierunkami STEM (Nauka-Technologia-Inżynieria-Matematyka), który, podobnie jak amerykański boom inżynierski po programie Apollo, może podnieść krajową produktywność w perspektywie dwóch dekad.

Na znaczenie badań kosmicznych dla rozwoju społeczno-gospodarczego, a tym samym dla poprawy jakości życia ludzi, zwróciła uwagę prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska, twierdząc, „że gdyby nie badania kosmiczne rozpoczęte na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego wieku w USA przez państwową kosmiczną agencję NASA (National Aeronautics and Space Administration), prawdopodobnie nie byłby możliwy tak spektakularny rozwój amerykańskiej Doliny Krzemowej, obecnie wylęgarni innowacyjnych technologii, w tym cyfrowych i sztucznej inteligencji. Początki Doliny Krzemowej mają bowiem podłoże właśnie w udostępnieniu tamtejszym naukowcom technologii kosmicznych stosowanych przez NASA”.

Pan dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski w trakcie niespełna trzytygodniowego pobytu na ISS, w ramach polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS przeprowadził na orbicie 13 eksperymentów, które dotyczyły m.in. medycyny, biologii, biotechnologii i nauk inżynierskich. Natomiast wraz z międzynarodową załogą przeprowadził ich około 60. Jak podkreśliła prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska, „dzięki misji IGNIS z udziałem dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, Polska realizuje krajowe zamierzenia i ambicje badawcze, ale także aktywnie włączyła się do globalnego rozwoju innowacyjnych technologii. Możemy też mówić o spektakularnym sukcesie polskiej nauki, gdyż po raz pierwszy opracowane i wyselekcjonowane przez polskich naukowców eksperymenty naukowe i wdrożeniowe były testowane przez polskiego astronautę-naukowca na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej”.

Należy jednak podkreślić, że dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski badania naukowe i inżynierskie w zakresie nowych, innowacyjnych technologii prowadzi od ponad 20 lat. Ponadto prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska, w swojej recenzji, zwróciła uwagę także na różne przejawy działalności naukowej, dr. inż. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, które nie ograniczają się tylko do eksperymentów bezpośrednio w kosmosie. „Wyraża się ona również w jego obecności i wystąpieniach na wielu międzynarodowych konferencjach i zjazdach naukowych – w tym obszarze możemy zidentyfikować ponad 40 aktywności Pana Doktora zarówno w Europie, jak i Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej, Azji i Australii”.

Na specjalne podkreślenie i uwagę, zwłaszcza w kontekście akademickiego profilu SGH, poza dokonaniami z zakresu badań kosmicznych, zasługują prace dydaktyczne dr. inż. Uznańskiego-Wiśniewskiego. W ramach międzynarodowych szkół inżynierskich prowadzi wykłady dotyczące projektowania systemów kosmicznych. Na te aktywności zwróciła uwagę prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska. Natomiast prof. dr hab. Grzegorz Wrochna tę aktywność, w swojej recenzji, przedstawił następującymi słowami: „dr Uznański-Wiśniewski ma duży talent edukacyjny i skutecznie go wykorzystuje. Prowadził wykłady na temat projektowania systemów kosmicznych w ramach międzynarodowych szkół inżynierskich SERESSA 2014 i 2021 (School on the Effects of Radiation on Embedded Systems for Space Applications). Organizował także warsztaty pomiędzy CERN i NASA, a także warsztaty dla sektora prywatnego. Wygłaszał referaty i brał udział w panelach dyskusyjnych na wielu konferencjach branżowych i ogólnogospodarczych, m.in. na konferencji G2 (Geopolityka i Gospodarka) we Wrocławiu, na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach (2024 i 2025), Forum Ekonomicznym w Karpaczu (2025), konferencji IMPACT w Poznaniu (2024 i 2025), a także w Domu Polskim na szczycie w Davos (2024 i 2025). Prowadził także zdalne lekcje dla szkół z Ziemi i z orbity. Lekcji z EXPO 2025 w Osace wysłuchało ponad 23 000 uczniów. Szacuje się, że w lekcjach z pokładu ISS uczestniczyło 120 000 do 150 000 uczniów. Po powrocie odbył 17 spotkań w różnych ośrodkach akademickich w całym kraju. Łączny czas spotkań to 120 godzin, a liczba bezpośrednich uczestników, ograniczona wyłącznie pojemnością sal, przekroczyła 15 000”.

Jak widać, dorobek naukowy dr inż. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego jest uzupełniony wybitnymi osiągnięciami, jeśli chodzi o działalność edukacyjną i kształtowanie postaw obywatelskich, uczestnictwo w rozwoju współpracy międzynarodowej oraz tworzenie gospodarki opartej na innowacjach.

Dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski jest autorem lub współautorem ponad 75 publikacji zamieszczonych w latach 2009–2024 w wielu znanych czasopismach zagranicznych oraz materiałach z licznych międzynarodowych konferencji i kongresów naukowych, na których prezentowane były wyniki badań. Warto podkreślić, że w pracy naukowej umiejętnie wykorzystywał szanse, jakie daje współpraca w międzynarodowych zespołach autorskich. 

Za swoje osiągnięcia dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski otrzymał wiele wyróżnień i odznaczeń krajowych i międzynarodowych, w tym: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2025), Osobowość Roku 2025 – główna nagroda Złotego Lauru Super Biznesu, tytuł Honorowego Obywatela Łodzi (2025), Honorowe Obywatelstwo Województwa Łódzkiego (2025,) ESA Astronaut Wings (2023) oraz odznakę Europejskiej Agencji Kosmicznej Universal Astronaut Insignia (2025) przyznawaną za lot orbitalny przez Association of Space Explorers.

Neil Armstrong 20 lipca 1969 roku, stawiając jako pierwszy człowiek stopę na Księżycu, powiedział: „To jest mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości”. Od tamtej pory, przez prawie 60 lat, astronauci stawiają kolejne kroki, nie tylko na Księżycu, aby poprawić byt ludzkości. Wśród nich jest Sławosz Uznański-Wiśniewski – drugi polski astronauta w historii, doktor honoris causa Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Panie Doktorze, serdecznie gratuluję dotychczasowych osiągnięć i życzę ich pomnażania, ale też poczucia satysfakcji z dobrze wypełnionej misji. Gratuluję otrzymania tytułu doktora honoris causa SGH. Jest to przede wszystkim Pana sukces, ale jest również powodem do dumy i świętowania całej społeczności naszej Uczelni. 

Przyjmując tytuł doktora honoris causa przystąpił Pan do grona Rodziny Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Zatem serdecznie witam w Rodzinie SGH. Jestem przekonany, że razem będzie nam ze sobą dobrze i z nami będzie dobrze.

Dr hab. Roman Sobiecki, prof. SGH, Instytut Ranków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH, promotor w postępowaniu o nadanie tytułu doktora honoris causa SGH